Bức tranh tài chính cuối tháng 9/2026: Tỷ giá USD hạ nhiệt trong nước, chứng khoán nhìn về chu kỳ phục hồi

Tuần cuối tháng 9/2026, thị trường tài chính Việt Nam ghi nhận hai diễn biến đáng chú ý ở hai mảng khác nhau: tỷ giá USD tại ngân hàng bất ngờ giảm dù đồng USD quốc tế đang mạnh lên, và giới quản lý quỹ chia sẻ góc nhìn dài hạn về khả năng phục hồi của thị trường chứng khoán sau các đợt điều chỉnh sâu. Dưới đây là tổng hợp riêng biệt hai câu chuyện này.

Giá USD ngân hàng giảm nhanh, ngược dòng thế giới

Cuối tuần ngày 27/9/2026, Ngân hàng Nhà nước công bố tỷ giá trung tâm ở mức 25.641 đồng/USD, chỉ tăng 4 đồng so với cuối tuần trước. Trong khi đó, giá USD tại các ngân hàng thương mại lớn như Vietcombank, BIDV, ACB lại đồng loạt giảm 40 đồng mỗi USD so với cuối tuần trước, giao dịch quanh mức 25.790 đồng (mua vào) - 26.170 đồng (bán ra). Tính trong khoảng 2 tháng qua, giá USD tại ngân hàng đã giảm tới 345 đồng, tương đương mức giảm 1,3%.

Diễn biến này đi ngược hoàn toàn với xu hướng của đồng USD trên thị trường quốc tế. Chỉ số USD Index (DXY) đóng cửa tuần giao dịch ở mức 101,04 điểm - cao nhất trong khoảng 2 tháng qua - sau khi Fed nâng lãi suất thêm 0,25 điểm phần trăm và thị trường kỳ vọng có thể có thêm một đợt tăng nữa vào cuối năm khi lạm phát Mỹ vẫn dai dẳng.

Trước đó vài ngày, vào phiên 22/9, giá USD trên thị trường tự do cũng đã giảm mạnh, chính thức mất mốc 26.000 đồng/USD, giao dịch quanh 25.870-25.920 đồng (mua-bán). So với đỉnh kỷ lục 27.950-28.000 đồng thiết lập ngày 25/3, giá USD tự do đã "bốc hơi" hơn 2.000 đồng. Đáng chú ý, ở đúng thời điểm đó, giá USD tại ngân hàng lại đang nhích tăng nhẹ (Vietcombank 25.800-26.210 đồng, BIDV 25.830-26.210 đồng, VietinBank 25.765-26.210 đồng, Techcombank 25.822-26.218 đồng), cho thấy thị trường tự do và thị trường ngân hàng có độ trễ phản ứng khác nhau, trước khi cùng đảo chiều giảm vào cuối tháng 9.

Vì sao tiền đồng vẫn giữ được sự ổn định tương đối? Theo TS Cấn Văn Lực, thành viên Hội đồng tư vấn chính sách của Thủ tướng, nguyên nhân chính là mặt bằng lãi suất các kỳ hạn của VND đều cao hơn lãi suất USD, làm tăng sức hấp dẫn của việc nắm giữ tiền đồng; đồng thời chênh lệch giá vàng trong nước và thế giới thu hẹp khiến nhập lậu vàng giảm, kéo theo nhu cầu ngoại tệ tự do cũng giảm. Công ty Chứng khoán MB (MBS) đánh giá VND đang được hỗ trợ bởi dòng vốn FDI tích cực, kỳ vọng thâm hụt thương mại thu hẹp và kiều hối đổ về dịp cuối năm. Chứng khoán Vietcombank (VCBS) dự báo mức mất giá của tiền đồng cả năm chỉ khoảng 1-1,5%.

Áp lực vẫn còn phía trước. TS Nguyễn Trí Hiếu cho rằng áp lực lên tỷ giá sẽ gia tăng trong những tháng cuối năm, Việt Nam cần tăng nguồn cung ngoại tệ qua FDI, cải thiện cán cân thương mại và kiều hối, đồng thời không còn nhiều dư địa giảm lãi suất. TS Cấn Văn Lực lưu ý nếu Fed tăng thêm lãi suất vào tháng 12, chênh lệch lãi suất VND-USD sẽ thu hẹp và tạo áp lực lên tỷ giá trong nước. VCBS cũng cảnh báo rủi ro từ lợi suất trái phiếu Mỹ neo cao có thể thúc đẩy dòng vốn dịch chuyển ra khỏi Việt Nam. Ông Đinh Đức Quang (UOB Việt Nam) nhấn mạnh cơ chế tỷ giá thả nổi có quản lý, biên độ 5% so với tỷ giá trung tâm, là công cụ quan trọng giúp Ngân hàng Nhà nước phát tín hiệu điều hành.

Dragon Capital - Sau mỗi đợt giảm sâu, chứng khoán thường phục hồi mạnh

Tháng 7/2026, VN-Index giảm hơn 124 điểm (6,68%) do áp lực bán lan rộng ở nhóm vốn hóa lớn, dòng tiền thận trọng hơn trong bối cảnh lãi suất nhích lên và dư nợ ký quỹ tăng cao. Tại hội nghị nhà đầu tư ngày 13/8, các chuyên gia Dragon Capital nhận định biến động là một phần tất yếu của đầu tư tài chính, nhưng lịch sử hơn 20 năm của thị trường Việt Nam cho thấy một quy luật: sau mỗi đợt sụt giảm sâu, thị trường đều có chu kỳ phục hồi mạnh mẽ, thậm chí vượt qua cả đỉnh cũ.

Ông Võ Nguyễn Khoa Tuấn, Giám đốc Nghiệp vụ cấp cao lĩnh vực Chứng khoán, chỉ ra thị trường từng trải qua các đợt điều chỉnh từ 15-20% đến những đợt giảm sâu 40% hay gần 60%. Lấy DCDS - quỹ mở cổ phiếu quy mô lớn nhất thị trường - làm dẫn chứng, ông so sánh: mức điều chỉnh trung bình của các đợt sụt giảm lịch sử khoảng 33%, trong khi mức tăng trung bình khi phục hồi lại đạt trên 90% - biên độ phục hồi cao gấp gần 3 lần mức giảm trước đó.

Ông Lê Anh Tuấn, Tổng giám đốc Dragon Capital, dẫn lại các mốc lịch sử: giai đoạn 2006 khi thị trường bất ổn và tỷ giá biến động, sau đó bước vào đợt tăng mạnh (rally) năm 2007 khi chính sách quản lý phát huy tác dụng; chu kỳ phục hồi tương tự cũng ghi nhận ở năm 2012. Ông Nguyễn Sang Lộc bổ sung dẫn chứng từ khủng hoảng năm 2022, dù mức giảm rất sâu, khoảng 2-3 năm sau thị trường đã bật lại mạnh mẽ.

Bà Lương Thị Mỹ Hạnh, Giám đốc Quản lý tài sản khối trong nước, nhấn mạnh: thay vì hoảng loạn rời bỏ thị trường hay cố đoán từng nhịp lên-xuống ngắn hạn, yếu tố quyết định thành bại là khả năng giữ kỷ luật và thực hiện kế hoạch đầu tư đều đặn qua các chu kỳ; một mục tiêu tài chính 10 năm không nên bị dừng lại chỉ vì vài quý thị trường không thuận lợi.

Dữ liệu xác suất sinh lời của quỹ DCDS (từ 20/5/2004 đến cuối tháng 7/2026) cho thấy mối tương quan rõ rệt giữa thời gian nắm giữ và khả năng sinh lời: nắm giữ 3 tháng, xác suất có lời là 61% với lợi nhuận trung vị 2,4%; nắm giữ 6 tháng, xác suất tăng lên 65% với lợi nhuận trung vị 5,8%; nắm giữ 1 năm, xác suất đạt 71% với lợi nhuận trung vị 16,6%; nắm giữ 2 năm, xác suất là 72% với lợi nhuận trung vị 27,7%; nắm giữ 3 năm, xác suất tăng lên 78% với lợi nhuận trung vị 40,2%; nắm giữ 5 năm, xác suất đạt 82% với lợi nhuận trung vị 81%; và nắm giữ 10 năm, xác suất có lời lên tới 96% với lợi nhuận trung vị 184,6%.