Cuộc Chiến Mỹ-Iran Bước Vào Giai Đoạn Then Chốt: Trump "Đánh Bài Ngửa" Trước Thượng Đỉnh Bắc Kinh

Cuộc xung đột Mỹ-Iran đang bước sang một giai đoạn mới đầy căng thẳng và bất định. Sau hơn 10 tuần chiến sự, đàm phán hòa bình liên tục đổ vỡ, eo biển Hormuz vẫn bị siết chặt, và giá dầu thô Brent đã chạm ngưỡng 107 USD/thùng. Trong bối cảnh đó, Tổng thống Donald Trump vừa lên đường sang Bắc Kinh với một tuyên bố gây chú ý: Mỹ không cần Trung Quốc giúp giải quyết Iran. Đây là một trong những tuần quan trọng nhất định hình cục diện địa chính trị và thị trường năng lượng toàn cầu trong năm 2026.

Trump Leo Thang Áp Lực: "Tấn Công Dữ Dội Hơn Nếu Iran Không Ký"

Ngày 7/5, căng thẳng tại eo biển Hormuz lại bùng phát dữ dội. Hải quân của Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) đã khai hỏa tên lửa chống hạm và drone nhằm vào ba tàu khu trục Mỹ đang di chuyển qua eo biển. IRGC cáo buộc các tàu Mỹ đã tấn công tàu dầu Iran, vi phạm lệnh ngừng bắn. Quân đội Mỹ đã hạ nhiều tên lửa, UAV và xuồng cao tốc của Iran, đồng thời tập kích các cơ sở quân sự Iran tham gia cuộc tấn công.

Ngay sau đó, Tổng thống Trump đã đăng bài trên Truth Social với nội dung cứng rắn: "Nếu Iran đồng ý thực hiện những gì đã được thỏa thuận, chiến dịch Cơn thịnh nộ Kinh hoàng sẽ chấm dứt và eo biển Hormuz sẽ được mở cửa cho tất cả. Còn không, chiến dịch ném bom sẽ bắt đầu và thật đáng buồn, nó sẽ ở mức độ và cường độ lớn hơn nhiều so với trước đây."

Dù vậy, trong cùng ngày, ông Trump lại gọi cuộc đụng độ này là "cú tát yêu" và khẳng định lệnh ngừng bắn vẫn còn hiệu lực. Chiến thuật nói và làm không nhất quán này đang phản ánh sự bế tắc thực sự trong chiến lược Iran của Nhà Trắng.

Thế Khó Của Trump: Ba Lựa Chọn Đều Đầy Rủi Ro

Phân tích kỹ hơn, Tổng thống Trump đang rơi vào thế tiến thoái lưỡng nan nghiêm trọng. Trong các cuộc đàm phán trước khi phát động cuộc tấn công bất ngờ ngày 28/2, Tổng thống Mỹ kiên quyết yêu cầu bất kỳ thỏa thuận nào cũng phải cấm Iran làm giàu urani ở mọi cấp độ. Iran bác bỏ yêu cầu đó, viện dẫn Hiệp ước Không phổ biến Vũ khí hạt nhân (NPT) mà nước này là một bên ký kết.

Đề xuất hòa bình do đặc phái viên Jared Kushner và Steve Witkoff soạn thảo có 14 điểm. Nội dung cốt lõi bao gồm: Mỹ chấm dứt phong tỏa và Iran mở lại eo biển Hormuz; Iran tạm ngừng làm giàu urani dưới sự giám sát của IAEA; Iran xuất khẩu lượng urani làm giàu cao sang nước thứ ba; Washington dỡ bỏ trừng phạt và giải phóng tài sản của Iran bị phong tỏa. Tuy nhiên, ông Trump sau đó bác đề xuất này, yêu cầu đình chỉ làm giàu urani trong 20 năm, điều mà Iran gần như chắc chắn không thể chấp nhận.

Ngân hàng Dự trữ Liên bang Dallas cảnh báo việc eo biển Hormuz bị đóng cửa có thể đẩy giá dầu WTI trung bình lên khoảng 98 USD/thùng và làm giảm tăng trưởng GDP thực toàn cầu khoảng 2,9 điểm phần trăm mỗi năm trong quý II/2026.

Về chiến lược, Iran muốn duy trì quyền kiểm soát eo biển Hormuz và thu phí để chi trả cho việc tái thiết. Họ không tin tưởng bất kỳ tổng thống Mỹ nào sẽ nới lỏng lệnh trừng phạt. Như chuyên gia Vaez phân tích: "Họ không muốn sống sót qua cuộc chiến tranh nóng để rồi chết cóng trong một nền hòa bình lạnh lẽo."

Điều này đặt Trump vào thế khó về cả mặt quân sự lẫn chính trị nội địa. Giá xăng tăng cao đã kéo theo chỉ số giá tiêu dùng tại Mỹ tăng mạnh trong tháng 4, dẫn đến mức tăng lạm phát hàng năm lớn nhất trong gần ba năm qua, đang đặt ông Trump vào thế khó chính trị khi cuộc bầu cử toàn quốc chỉ còn chưa đầy 6 tháng nữa sẽ diễn ra.

Đàm Phán Sụp Đổ: Iran Bác Đề Xuất Mỹ, Trump Đáp Lại Bằng Tuyên Bố Cứng Rắn

Ngày 10/5, Iran gửi phản hồi đề xuất hòa bình qua trung gian Pakistan. Tổng thống Trump nhận định thỏa thuận "chỉ có khoảng 1% cơ hội sống sót", đồng thời khẳng định Mỹ sẽ giành được "chiến thắng hoàn toàn" trước Iran. Phản ứng giận dữ của Tổng thống Mỹ trước lập trường của Iran đã khiến giá dầu tăng vọt và dập tắt hy vọng rằng một thỏa thuận có thể được đàm phán nhanh chóng để mở lại eo biển Hormuz.

Iran kiên quyết giữ lập trường. Theo một nguồn tin am hiểu tình hình, Iran muốn giai đoạn đàm phán đầu tiên tập trung vào việc chấm dứt các hành động thù địch và bảo đảm an ninh hàng hải tại vùng Vịnh, trước khi chuyển sang thương lượng về chương trình hạt nhân và các vấn đề rộng hơn.

Đây là bế tắc kinh điển: hai bên không tìm được điểm giao thoa giữa yêu cầu phi hạt nhân hóa của Mỹ và quyền tự quyết về năng lượng hạt nhân của Iran.

Trump Lên Đường Bắc Kinh: "Không Cần Trung Quốc Giúp Về Iran"

Giữa bối cảnh đàm phán với Iran đóng băng, ngày 12/5, Tổng thống Trump lên đường thăm cấp nhà nước Trung Quốc từ ngày 13-15/5. Đây là chuyến thăm Bắc Kinh đầu tiên của ông kể từ năm 2017.

Trước khi lên chuyên cơ Không lực Một, Trump phát biểu: "Tôi không nghĩ chúng tôi cần bất kỳ sự giúp đỡ nào về Iran. Chúng tôi sẽ thắng bằng cách này hay cách khác, thắng trong hòa bình hoặc bằng biện pháp khác."

Phái đoàn tháp tùng rất đáng chú ý. Cùng đi với ông Trump không chỉ có các quan chức quen thuộc mà còn là dàn lãnh đạo cấp cao của Tesla, Meta, BlackRock, Apple, Citigroup, Goldman Sachs, Mastercard và Visa. Chuyến thăm này rõ ràng mang nặng tính kinh tế, không đơn thuần là địa chính trị.

Tuy nhiên, mặc dù Trump tuyên bố không cần Trung Quốc giúp sức, Ngoại trưởng Marco Rubio và Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent trước chuyến thăm đã liên tục kêu gọi Bắc Kinh sử dụng ảnh hưởng của mình để giúp tái mở cửa eo biển Hormuz, nơi từng vận chuyển khoảng 20% nguồn cung dầu mỏ thế giới trước khi chiến tranh bùng phát.

Đây là mâu thuẫn nội tại trong chính sách đối ngoại của Mỹ: lời nói và hành động đang không đồng nhất. Trên thực tế, Bắc Kinh có ảnh hưởng rất lớn với Tehran vì Trung Quốc là khách hàng mua dầu Iran lớn nhất thế giới.

Ý Nghĩa Với Nhà Đầu Tư: Biến Động Chưa Kết Thúc

Nhìn từ góc độ đầu tư, cuộc khủng hoảng này đang tạo ra những tín hiệu rất quan trọng mà nhà đầu tư không thể bỏ qua.

Thứ nhất, giá dầu sẽ tiếp tục biến động mạnh. Mỗi tuyên bố của Trump hay phản hồi của Iran đều tức thì làm dịch chuyển giá dầu vài USD/thùng. Với giá dầu Brent hiện ở vùng 104-107 USD/thùng, mọi tín hiệu từ đàm phán đều là catalyst quan trọng cho thị trường hàng hóa. Nhà đầu tư có thể tham khảo thêm phân tích giá dầu và hàng hóa thế giới tại tin tức Laban Capital.

Thứ hai, kết quả thượng đỉnh Trump-Tập sẽ là sự kiện thị trường lớn nhất tuần này. Nếu Bắc Kinh đồng ý tăng sức ép lên Iran, triển vọng mở lại Hormuz sẽ cải thiện và giá dầu có thể điều chỉnh giảm. Ngược lại, nếu hai bên bất đồng, áp lực lên thị trường năng lượng sẽ gia tăng.

Thứ ba, các chuyên gia năng lượng cảnh báo ngay cả khi hai bên đạt được một thỏa thuận hòa bình, giá dầu cũng khó giảm nhanh do cơ sở hạ tầng bị hư hại và nhu cầu rà phá bom mìn trên các tuyến hàng hải. Điều này có nghĩa là môi trường giá năng lượng cao sẽ còn kéo dài, duy trì sức hút của cổ phiếu dầu khí và năng lượng tái tạo trong trung hạn.

Kịch Bản Nào Đang Được Thị Trường Định Giá?

Hiện tại có ba kịch bản mà nhà đầu tư cần theo dõi.

Kịch bản tích cực: Thượng đỉnh Trump-Tập tạo ra đột phá ngoại giao, Trung Quốc gây sức ép Iran quay lại đàm phán thực chất. Hormuz mở cửa từng phần trong vòng 4-6 tuần. Giá dầu điều chỉnh về vùng 85-90 USD/thùng. Thị trường chứng khoán toàn cầu hồi phục mạnh.

Kịch bản trung tính: Đàm phán tiếp tục kéo dài, tình trạng "chiến tranh giới hạn" ở Hormuz duy trì. Giá dầu dao động trong vùng 95-110 USD. Nhóm cổ phiếu năng lượng và nhiên liệu sinh học tiếp tục hưởng lợi.

Kịch bản tiêu cực: Đàm phán hoàn toàn đổ vỡ, Trump tái khởi động chiến dịch quân sự lớn. Giá dầu vượt 120 USD/thùng, lạm phát Mỹ tăng vọt, thị trường tài chính toàn cầu rung lắc mạnh.

Dựa trên các tín hiệu hiện tại, kịch bản trung tính vẫn là khả năng cao nhất. Cả hai bên đều chưa có đủ lý do để hoàn toàn đóng cửa đàm phán, nhưng cũng chưa đủ nhượng bộ để đạt thỏa thuận bền vững.

Điều Nhà Đầu Tư Cần Làm Ngay Bây Giờ

Trong môi trường bất định như hiện tại, chiến lược phòng thủ kết hợp tận dụng cơ hội là tiếp cận phù hợp nhất. Các tài sản trú ẩn như vàng và trái phiếu chính phủ Mỹ ngắn hạn vẫn là lớp bảo vệ quan trọng. Cổ phiếu dầu khí Mỹ và cổ phiếu năng lượng tái tạo toàn cầu vẫn là câu chuyện tăng trưởng có nền tảng cơ bản tốt trong bối cảnh này.

Quan trọng hơn, nhà đầu tư cần theo dõi sát sao kết quả cuộc gặp Trump-Tập tại Bắc Kinh ngày 14-15/5 và bất kỳ tín hiệu nào từ kênh đàm phán Mỹ-Iran qua trung gian Pakistan. Đây sẽ là các catalyst ngắn hạn quyết định chiều hướng của thị trường năng lượng và tài chính toàn cầu trong những tuần tới.

Tại Laban Capital, chúng tôi liên tục cập nhật phân tích và khuyến nghị đầu tư dựa trên diễn biến địa chính trị thực tế. Cuộc chiến Iran không chỉ là tin tức quân sự mà là sự kiện thị trường lớn nhất năm 2026 mà mỗi nhà đầu tư có trách nhiệm với danh mục của mình cần nắm bắt đúng lúc.