Dệt may tuần hoàn – cơ hội mới của Việt Nam trong chuỗi cung ứng toàn cầu

Ngành dệt may Việt Nam đang đứng trước một bước ngoặt quan trọng khi mô hình kinh tế tuần hoàn, sản xuất xanh và tái chế vải trở thành xu hướng tất yếu của chuỗi cung ứng toàn cầu. Với giá trị xuất khẩu đạt 44 tỷ USD trong năm 2024 và mục tiêu tăng lên 48 tỷ USD trong năm 2025, Việt Nam tiếp tục giữ vững vị trí thứ hai thế giới trong xuất khẩu dệt may. Tuy nhiên, hiện tại tỷ lệ sợi tái chế trong sản phẩm dệt may Việt Nam còn rất thấp, chỉ dưới 5%, trong khi lượng vải thải phát sinh mỗi năm khoảng 300.000 – 400.000 tấn nhưng tỷ lệ thu gom mới đạt 10 – 15%. Khoảng trống này mở ra dư địa lớn để ngành dệt may tuần hoàn phát triển, nâng cao giá trị gia tăng và cải thiện hình ảnh bền vững của Việt Nam trên bản đồ xuất khẩu dệt may thế giới.

Dự án nổi bật và xu hướng tuần hoàn

Dự án nhà máy tái chế Syre tại Bình Định

Một minh chứng cụ thể là dự án đầu tư 1 tỷ USD của Tập đoàn Syre (Thụy Điển) tại Khu công nghiệp Nhơn Hội A, Bình Định, nhằm xây dựng nhà máy tái chế polyester có công suất 100.000 – 250.000 tấn/năm. Đây là một trong những dự án kinh tế xanh quy mô lớn nhất ngành dệt may Việt Nam tính đến nay. Syre kỳ vọng sẽ nâng cao khả năng thu gom phế liệu dệt may trong nước – hiện mới chỉ đạt 40.000 – 60.000 tấn – để xây dựng Việt Nam thành trung tâm toàn cầu về dệt may tuần hoàn, hướng tới chuỗi cung ứng ứng dụng công nghệ cao và bền vững.

Doanh nghiệp nội địa đẩy mạnh kinh tế xanh

Bên cạnh các dự án FDI quy mô lớn, một số doanh nghiệp nội địa cũng đã chủ động thử nghiệm mô hình sản xuất xanh và kinh tế tuần hoàn: Faslink sản xuất vải từ bã cà phê, TNG và Dony triển khai phân loại vải thải tại nguồn; nhiều công ty áp dụng blockchain để truy xuất nguồn gốc sợi hoặc phát triển sợi từ nguyên liệu tự nhiên như lá dứa, vỏ măng cụt… Những động thái này cho thấy tiềm năng chuyển đổi của ngành dệt may trong nước nhằm đáp ứng các yêu cầu ngày càng khắt khe từ thị trường xuất khẩu.

Bối cảnh toàn cầu thúc đẩy thúc đẩy sản xuất xanh

Thời trang và dệt may là ngành có quy mô giá trị lớn nhưng cũng gây ra tác động đáng kể đến môi trường toàn cầu. Theo Liên Hiệp Quốc, ngành này tiêu thụ khoảng 93 tỷ m³ nước mỗi năm – đủ cho nhu cầu sinh hoạt của 500 triệu người – và phát thải khí nhà kính nhiều hơn cả ngành hàng không và vận tải biển cộng lại. Đây là lý do khiến các thương hiệu lớn trên thế giới đang gấp rút chuyển đổi sang mô hình sản xuất tuần hoàn, từ "thiết kế – sản xuất – sử dụng – thải bỏ" sang "thiết kế – sử dụng – tái chế". Nghiên cứu của Ellen MacArthur Foundation dự báo mô hình kinh tế tuần hoàn có thể chiếm 23% thị trường dệt may toàn cầu, tương đương cơ hội trị giá 700 tỷ USD vào năm 2030.

Xu thế chuyển đổi này càng trở nên mạnh mẽ khi các khung pháp lý quốc tế ngày càng siết chặt hơn. Tiêu biểu là Quy định Ecodesign của EU, có hiệu lực từ tháng 7/2024, yêu cầu sản phẩm dệt may xuất khẩu vào thị trường này phải đảm bảo yếu tố bền vững, dễ tái chế và hạn chế tối đa việc tiêu thụ năng lượng trong sản xuất. Những tiêu chuẩn mới sẽ trở thành rào cản kỹ thuật bắt buộc mà doanh nghiệp dệt may Việt Nam phải vượt qua nếu muốn duy trì thị phần xuất khẩu sang các thị trường khó tính.

Định hướng ngành Dệt may Việt Nam: Quy mô và chiến lược phát triển

Về mặt nội tại, ngành dệt may Việt Nam chiếm khoảng 12 – 16% tổng kim ngạch xuất khẩu quốc gia, với khoảng 7.000 doanh nghiệp và hơn 3 triệu lao động, trong đó 80% năng lực sản xuất phục vụ xuất khẩu. Mục tiêu dài hạn của ngành, theo định hướng của lãnh đạo Bộ Công Thương, là phát triển chuỗi sản xuất quy mô lớn, đẩy mạnh tự động hóa, chuyển đổi số, quản trị hiện đại, phát triển sản xuất xanh, thân thiện với môi trường và nâng cao tỷ lệ nội địa hóa nguyên phụ liệu. Việt Nam cũng đang chủ động kêu gọi các thương hiệu quốc tế chuyển giao công nghệ, kinh nghiệm quản lý, cùng tham gia phát triển nguồn cung nguyên liệu nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh và hướng tới vị thế trung tâm sản xuất xanh trong khu vực.

Góc nhìn đầu tư tài chính: Dệt may tuần hoàn – cơ hội mới cho các nhà đầu tư

Từ góc độ đầu tư tài chính, xu hướng phát triển dệt may tuần hoàn tại Việt Nam mở ra cơ hội mới cho dòng vốn dài hạn, đặc biệt là các quỹ ESG (môi trường, xã hội và quản trị). Các doanh nghiệp có chiến lược chuyển đổi xanh, ứng dụng công nghệ tái chế, đầu tư hạ tầng thân thiện môi trường sẽ là điểm sáng thu hút vốn ngoại. Đồng thời, việc Syre đầu tư nhà máy 1 tỷ USD tại Bình Định sẽ giúp thúc đẩy chuỗi cung ứng nguyên liệu tái chế trong nước, tạo ra các doanh nghiệp phụ trợ cung cấp dịch vụ thu gom, phân loại và xử lý chất thải dệt may – những lĩnh vực tiềm năng cho các nhà đầu tư dài hạn.

Bên cạnh đó, chính sách khuyến khích phát triển kinh tế tuần hoàn, cam kết giảm phát thải và các ưu đãi thuế, tín dụng của Chính phủ sẽ tiếp tục là động lực hỗ trợ tăng trưởng cho nhóm doanh nghiệp đầu ngành. Nhóm cổ phiếu dệt may đang niêm yết cũng sẽ hưởng lợi kép: vừa từ sự cải thiện năng lực cạnh tranh quốc tế, vừa từ kỳ vọng gia tăng dòng vốn ESG. Các nhà đầu tư có thể xem xét danh mục cổ phiếu liên quan đến dệt may xuất khẩu, sản xuất xanh, logistics ngành may mặc để đón đầu xu hướng này.

Kết luận

Dệt may tuần hoàn không chỉ là xu hướng tất yếu về môi trường và tuân thủ pháp luật quốc tế, mà còn là cơ hội chiến lược để Việt Nam nâng tầm vị thế trong chuỗi cung ứng toàn cầu. Các doanh nghiệp đi đầu trong chuyển đổi xanh sẽ có lợi thế cạnh tranh rõ rệt, đồng thời tạo ra cơ hội sinh lời hấp dẫn cho nhà đầu tư tài chính trong dài hạn. Đây là thời điểm để nhà đầu tư chủ động tìm kiếm các doanh nghiệp tiên phong trong lĩnh vực này, nắm bắt cơ hội từ một ngành công nghiệp ước tính có thể đạt quy mô 700 tỷ USD vào năm 2030.

Hãy tiếp tục đọc báo cùng Laban để cập nhật những thay đổi quan trọng nhất của thị trường chứng khoán Việt Nam và nhận các phân tích chuyên sâu từ đội ngũ tư vấn tại Laban Capital.