Kinh tế toàn cầu năm 2025: Ổn định nhưng tiềm ẩn rủi ro

Dự báo kinh tế toàn cầu năm 2025 cho thấy sự ổn định với tăng trưởng khoảng 3%, lạm phát hạ nhiệt và thị trường lao động dần cân bằng. Tuy nhiên, những yếu tố như căng thẳng thương mại và bất ổn địa chính trị vẫn đặt ra các thách thức lớn.

Triển vọng tăng trưởng toàn cầu

Dự báo tăng trưởng GDP toàn cầu năm 2025 cho thấy sự ổn định, với OECD lạc quan nhất ở mức 3,3%, tiếp theo là IMF với 3,2%. Các tổ chức thận trọng hơn như Morgan Stanley và Goldman Sachs đưa ra dự báo lần lượt là 3% và 2,7%. Tuy nhiên, triển vọng tăng trưởng khác biệt rõ rệt giữa các khu vực.

Goldman Sachs nhận định kinh tế Mỹ sẽ tiếp tục tăng trưởng nhanh hơn các nước phát triển khác trong năm thứ ba liên tiếp, với mức tăng 2,5%. OECD dự báo con số này là 2,4%. Trong khi đó, Châu Âu chỉ đạt 1,3%, Nhật Bản 1,5%, và Trung Quốc 4,7%, theo OECD. Tuy nhiên, nhiều chuyên gia cho rằng kinh tế toàn cầu sẽ chịu ảnh hưởng lớn từ Mỹ – quốc gia được coi là "biến số" quan trọng.

Seth Carpenter, Kinh tế trưởng Morgan Stanley, nhấn mạnh rằng kết quả cuộc bầu cử Mỹ có thể mang lại những thay đổi chính sách lớn, tác động lan tỏa khắp nền kinh tế toàn cầu. Các chính sách thuế quan và quy định mới, đặc biệt nếu có chiến tranh thương mại, có thể khiến tăng trưởng GDP eurozone chỉ đạt 0,8% theo Goldman Sachs.

Trung Quốc cũng đối mặt với nhiều thách thức do các chính sách thuế quan của Mỹ, với GDP năm 2025 dự kiến chỉ tăng 4,1% theo S&P Global. Mặc dù các biện pháp kích thích kinh tế trong nước có thể hỗ trợ tăng trưởng, nền kinh tế Trung Quốc vẫn chịu áp lực từ thương mại quốc tế và các hạn chế xuất khẩu của Mỹ.

Sự ổn định kinh tế toàn cầu trong năm 2025 phụ thuộc đáng kể vào Mỹ, không chỉ qua tốc độ tăng trưởng mà còn qua chính sách đối ngoại và thương mại. Điều này đặt ra thách thức cho các khu vực khác khi đối mặt với bất ổn từ nền kinh tế lớn nhất thế giới.

Lạm phát và lãi suất khó hạ sâu

Lạm phát, vốn là mối lo ngại lớn trong những năm qua, được dự báo tiếp tục giảm trong năm 2025. Theo Morgan Stanley, tại các quốc gia thuộc OECD, lạm phát dự kiến giảm từ 5,4% năm 2024 xuống còn 3,8% vào năm 2025 nhờ chính sách tiền tệ thắt chặt vẫn được duy trì. Tuy nhiên, tốc độ giảm lạm phát sẽ khác nhau tùy vào từng quốc gia.

Tại Mỹ, lạm phát có thể phục hồi vào cuối năm 2025 do chi phí lao động và giá cả tăng lên bởi các chính sách thuế quan và nhập cư mới dưới thời ông Trump. Ở châu Âu và Anh, lạm phát dự kiến giảm dần, mang lại sự ổn định hơn cho nền kinh tế.

Ở châu Á, Nhật Bản – nơi đã đối mặt với giảm phát trong nhiều thập kỷ – dự báo lạm phát sẽ giảm nhẹ từ 2,1% xuống 1,9% trong năm tài chính 2025, theo Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ). Trong khi đó, Trung Quốc vẫn tiếp tục cuộc chiến chống giảm phát khi nguồn cung dư thừa do gián đoạn thương mại tái xuất hiện, khiến lạm phát ở nước này khó phục hồi về mức dương.

Kinh tế trưởng Goldman Sachs Research, Jan Hatzius, nhận định rằng việc lạm phát giảm mạnh trong hai năm qua đã gián tiếp hỗ trợ các ngân hàng trung ương dần bình thường hóa chính sách tiền tệ. Tuy nhiên, các ngân hàng trung ương có thể áp dụng các biện pháp khác nhau tùy thuộc vào tình hình thực tế.

Fed dự kiến sẽ trì hoãn việc nới lỏng chính sách tiền tệ đến giữa năm 2025. Ngược lại, Ngân hàng Trung ương Châu Âu và Ngân hàng Anh có khả năng tiếp tục cắt giảm lãi suất để hỗ trợ tăng trưởng. Riêng Ngân hàng Nhật Bản, Morgan Stanley dự báo sẽ tăng lãi suất hai lần trong năm 2025, một động thái nhằm kiểm soát lạm phát mà không ảnh hưởng đến chi tiêu tiêu dùng.

Rủi ro từ thương mại và địa chính trị

Việc ông Donald Trump trở lại Nhà Trắng và nền kinh tế Trung Quốc suy yếu sẽ định hình các thị trường hàng hóa toàn cầu trong năm 2025, theo Reuters. Từ giá dầu thô, khí hóa lỏng đến quặng sắt, than và kim loại, tất cả đều trở nên khó dự đoán hơn bao giờ hết.

Nếu ông Trump áp thuế tới 60% lên hàng Trung Quốc và 20% với các quốc gia khác, dòng chảy thương mại toàn cầu có thể bị thay đổi đáng kể. Những chính sách này có nguy cơ đẩy lạm phát lên cao, buộc các ngân hàng trung ương phải áp dụng chính sách tiền tệ chặt chẽ hơn. Goldman Sachs cảnh báo rằng, trong kịch bản thương chiến leo thang như giai đoạn 2018-2019, GDP Mỹ có thể giảm 0,3%, trong khi eurozone và Trung Quốc giảm mạnh hơn, lần lượt 0,9% và 0,7%.

Tuy nhiên, tổ chức nghiên cứu Capital Economics nhận định rằng các quốc gia có thể lựa chọn biện pháp trả đũa ở mức trung bình để tránh leo thang căng thẳng với Washington, giống như trong nhiệm kỳ đầu của ông Trump. Điều này có thể giúp thương mại toàn cầu tiếp tục tăng trưởng, dù khiêm tốn.

Ở kịch bản xấu hơn, nếu Liên minh châu Âu và Trung Quốc đáp trả mạnh mẽ, chẳng hạn bằng cách nhắm vào các công ty công nghệ Mỹ hoặc làm suy yếu đồng tiền của họ so với USD, một cuộc chiến thương mại thực sự sẽ bùng nổ. Hệ quả nghiêm trọng là GDP toàn cầu có thể giảm 2-3%.

Dù vậy, vẫn tồn tại khả năng ông Trump sử dụng việc tăng thuế như một chiến thuật đàm phán. Trong trường hợp này, nếu ông cảm thấy đã đạt được “chiến thắng” trong giao dịch với các nước khác, những biện pháp thuế quan có thể không được thực hiện, giúp giảm thiểu rủi ro cho nền kinh tế toàn cầu.

Tuyển dụng ổn định, tác động từ trí tuệ nhân tạo (AI)

Dù năm qua xuất hiện nhiều kế hoạch sa thải lớn, tỷ lệ thất nghiệp vẫn duy trì ở mức thấp, theo đánh giá của OECD. Kinh tế trưởng Goldman Sachs Research, Jan Hatzius, nhận định rằng thị trường lao động đang dần cân bằng sau giai đoạn biến động.

Chủ tịch ManpowerGroup, Jonas Prising, cho biết các công ty đã thích nghi tốt hơn với bất ổn kinh tế và duy trì lực lượng lao động hiện có. Khảo sát mới nhất của ManpowerGroup từ hơn 40.000 nhà tuyển dụng tại 42 quốc gia cho thấy kế hoạch tuyển dụng trong quý I/2025 ổn định, chỉ giảm 1% so với cùng kỳ năm trước.

Trong khi đó, LinkedIn lạc quan hơn, dự đoán sự phục hồi mạnh mẽ trong hoạt động tuyển dụng, với 52% doanh nghiệp dự kiến mở rộng đội ngũ, tăng đáng kể so với 24% năm trước. Doanh nghiệp nhỏ tỏ ra lạc quan hơn so với các tổ chức lớn, trong khi nhiều nhà tuyển dụng bắt đầu ưu tiên kỹ năng thực tế thay vì bằng cấp trong quy trình tuyển dụng.

Bên cạnh đó, thị trường lao động toàn cầu đang trải qua những thay đổi lớn do xu hướng ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI). AI không chỉ ảnh hưởng đến cách thức tuyển dụng mà còn định hình lại kỳ vọng của lực lượng lao động và cách các công ty vận hành trong bối cảnh kinh tế mới. Với sự chuyển đổi này, các kỹ năng liên quan đến công nghệ, sáng tạo và khả năng thích nghi ngày càng trở nên quan trọng hơn.

Niềm tin tiêu dùng: Chưa thể cất cánh hoàn toàn

Niềm tin tiêu dùng – chỉ báo phản ánh cảm nhận của người dân về nền kinh tế và tài chính cá nhân – vẫn chưa đạt sự bứt phá trong năm 2025. Chỉ số này ảnh hưởng trực tiếp đến triển vọng xuất nhập khẩu, bán lẻ, dịch vụ và thị trường chứng khoán toàn cầu.

Tại Mỹ, dù nền kinh tế tiếp tục kiên cường với tăng trưởng thu nhập thực tế, một số hộ gia đình vẫn chịu áp lực tài chính. Tỷ lệ thất nghiệp nhích nhẹ vào cuối năm, nhưng sức mua vẫn tăng trong bối cảnh "lạc quan thận trọng."

Châu Âu chứng kiến mức giảm nhẹ trong niềm tin tiêu dùng. Theo Ủy ban châu Âu (EC), chỉ số này tại eurozone vào tháng 12 đạt -14,5 điểm, giảm so với tháng trước, nhưng dự báo sẽ cải thiện vào năm 2025, dao động gần mức -2, thể hiện tâm lý thận trọng nhưng dần ổn định.

Ở châu Á, tình hình có nhiều biến động. Ngân hàng Thế giới nâng dự báo GDP của Trung Quốc lên 4,5% cho năm 2025, nhưng cảnh báo rằng niềm tin yếu từ hộ gia đình và doanh nghiệp, cùng bất ổn trong bất động sản, sẽ tiếp tục là thách thức lớn. Tại Hàn Quốc, chỉ số niềm tin tiêu dùng giảm mạnh xuống 88,4 điểm vào tháng 12 – thấp nhất từ năm 2022, do người dân lo ngại về kinh tế và dự kiến giảm chi tiêu, đặc biệt trong du lịch và giải trí.

Ngược lại, Nhật Bản ghi nhận tín hiệu tích cực khi niềm tin tiêu dùng tăng trong tháng 11. Ngân hàng Trung ương Nhật Bản dự kiến tiếp tục nâng lãi suất, dự báo lạm phát tăng nhẹ, có thể ảnh hưởng đến chi tiêu.

Dù có những tín hiệu cải thiện ở một số khu vực, niềm tin tiêu dùng toàn cầu vẫn đối mặt với nhiều thách thức, phụ thuộc lớn vào biến động kinh tế và các chính sách điều chỉnh linh hoạt của từng quốc gia.

Dù có sự phục hồi và ổn định, nền kinh tế toàn cầu vẫn đối mặt với các rủi ro tiềm ẩn. Để duy trì tăng trưởng bền vững, các quốc gia cần tập trung vào cải cách cơ cấu, nâng cao năng suất lao động, và tạo điều kiện thuận lợi cho đầu tư và phát triển kỹ năng. Đây sẽ là nền tảng cho một tương lai kinh tế vững chắc hơn.

Thông tin kinh tế thế giới sẽ được cập nhật thường xuyên tại mục Kiến Thức Đầu Tư của Laban Captial. Mời bạn đọc theo dõi!