Nếu đang có ý định vay ngân hàng: mua nhà, mua xe, hay xoay vốn làm ăn, thì đây không phải lúc để vay theo cảm tính. Lãi suất cho vay đang ở vùng cao nhất trong nhiều tháng qua, và câu hỏi "vay hay không" giờ không còn đơn giản như trước.
Lãi suất đang cao đến mức nào?
Theo số liệu Ngân hàng Nhà nước công bố cho tháng 8/2026, lãi suất cho vay bình quân của các ngân hàng thương mại nhà nước và cổ phần dao động 8,4-10,7%/năm. Nhưng con số bình quân này chưa nói hết câu chuyện. Nhìn vào từng ngân hàng cụ thể mới thấy rõ: Techcombank công bố 11,2%/năm, OCB gần 11%, BVBank 10,8%, còn nhóm quốc doanh như BIDV thì thấp hơn hẳn, chỉ 7,59%. Ngoài giấy tờ, khách vay thực tế ở các ngân hàng lớn thường trả 9-10,5%/năm, còn ở một số ngân hàng tư nhân thì có thể chạm 12%.
Nói cách khác: cùng là "vay ngân hàng" nhưng đi hai ngân hàng khác nhau, mức lãi có thể chênh nhau 3-4 điểm phần trăm. Đây là điều đầu tiên cần nhớ trước khi quyết định vay ở đâu.
Riêng vay mua nhà thì sao?
Đây là khoản vay mà đa số người bị "sốc" nhất, vì thời gian vay dài nên chỉ cần lệch 1 điểm phần trăm là số tiền chênh lệch tính bằng chục, thậm chí trăm triệu.
Theo DKRA Consulting, lãi vay mua nhà tại 11 ngân hàng lớn hiện bình quân khoảng 10,9%/năm cho các gói cố định 12-24 tháng đầu, cao hơn hẳn so với quý 2, khi mức ưu đãi phổ biến chỉ 8,5-9,2%. VPBank đang thuộc nhóm cao, khoảng 13,2%/năm cho kỳ cố định 12 tháng. VIB thì 11,1-12% tùy thời gian cố định. Nếu muốn tìm chỗ còn dễ thở hơn, HDBank, VietBank hay Woori Bank vẫn giữ được mức dưới 10%. Riêng ACB thì đang chơi bài khác: giữ lãi suất quanh 10% nhưng kéo thời hạn vay từ 20 lên 30 năm, để người vay đỡ áp lực trả hàng tháng, dù tổng lãi phải trả cả đời khoản vay chắc chắn sẽ nhiều hơn.
Nhưng cái bẫy thật sự không nằm ở con số ưu đãi ban đầu, mà nằm ở phần sau đó. Sau 6-24 tháng đầu hưởng lãi suất ưu đãi (8-10%/năm), gần như tất cả các khoản vay đều chuyển sang thả nổi, và mức thả nổi phổ biến rơi vào 13-15%/năm, có nơi lên tới 16%. Biên độ cộng thêm sau ưu đãi thường 3,3-3,5 điểm phần trăm. Nghe qua thì nhỏ, nhưng nhân với dư nợ vài tỷ đồng trong 20-30 năm thì đó là con số không hề nhỏ.
Có một ngoại lệ đáng để ý: nếu dưới 35 tuổi và mua nhà ở xã hội, có gói vay 6,5%/năm cố định trong 5 năm đầu, theo Công văn 5340/NHNN-CSTT ban hành giữa tháng 6/2026. Sau 5 năm đó, lãi suất vẫn được neo thấp hơn ít nhất 1 điểm phần trăm so với lãi vay trung-dài hạn bình quân của nhóm ngân hàng quốc doanh, tính ra khoảng 7,5%/năm. Chín ngân hàng đang tham gia chương trình này, từ Agribank, BIDV, Vietcombank, VietinBank đến TPBank, VPBank, MB, Techcombank, HDBank. Vấn đề là chính sách chỉ chạy đến hết năm 2026, và căn hộ phải nằm trong danh sách dự án nhà ở xã hội được duyệt, không phải ai cũng đủ điều kiện.
Vì sao ngân hàng chưa chịu hạ lãi vay?
Vì ngân hàng cũng đang phải trả giá đắt để có tiền cho vay. Lãi suất huy động kỳ hạn 6-12 tháng hiện ở mức 6,5-8%/năm, còn kỳ hạn trên 24 tháng lên tới 7,2-8,1%, đều tăng so với tháng trước. Khi tiền vào đã đắt, ngân hàng hạ lãi cho vay đồng nghĩa với ăn mòn biên lợi nhuận. Thủ tướng có yêu cầu các ngân hàng tiết giảm chi phí, giảm thực chất lãi vay, nhưng giới phân tích như SSI hay Yuanta đều nhận định lãi suất khó giảm nhanh trong ngắn hạn, nhất là khi nhu cầu tín dụng cuối năm thường tăng mạnh.
Vậy rốt cuộc có nên vay không?
Câu trả lời thật ra tùy vào mục tiêu vay.
Nếu là vay tiêu dùng không có mục đích cụ thể, hoặc chỉ để "có tiền xoay xở", thì đây không phải thời điểm đẹp. Lãi suất 9-12%/năm là mức khá đắt cho những khoản vay không sinh ra dòng tiền để trả lại.
Nếu là mua nhà, bất động sản để ở thật, không phải đầu cơ, thì vẫn có thể cân nhắc vay, nhưng đừng chỉ nhìn vào số lãi suất quảng cáo trong hợp đồng. Việc cần làm là hỏi kỹ ngân hàng: sau ưu đãi thì biên độ cộng thêm bao nhiêu, thả nổi tính theo lãi suất tham chiếu nào, và có thể thương lượng kéo dài thời gian cố định lãi suất hay không. Một khoản chênh 1 điểm phần trăm duy trì suốt 20-30 năm là khoản tiền đủ để cân nhắc kỹ trước khi ký.
Nếu dưới 35 tuổi và đang nhắm một căn hộ nhà ở xã hội, gói 6,5%/năm là cơ hội đáng tận dụng ngay trong lúc chính sách còn hiệu lực, nhưng cần kiểm tra thật kỹ về việc dự án có nằm trong danh sách được duyệt hay không trước khi đặt cọc.
Còn nếu vay để làm ăn, kinh doanh, thì câu hỏi quan trọng nhất là: lợi nhuận dự kiến từ việc dùng số vốn đó có vượt xa mức lãi suất 9-11%/năm hay không. Nếu biên lợi nhuận mỏng, rủi ro sẽ tăng lên đáng kể trong giai đoạn lãi suất còn neo cao như hiện tại.
Nói chung, lãi suất cao không có nghĩa là "cấm vay", mà là buộc cá nhân hay nhà đầu tư cá nhân phải tính toán kỹ hơn bình thường một chút, đặc biệt là phần lãi suất sau giai đoạn ưu đãi, thứ mà rất nhiều người bỏ qua khi ký hợp đồng.
Viết bình luận