Lạm Phát và Thuế Quan: Khi Trái Đất và Chính Sách Cùng Lúc Tác Động Đến Túi Tiền

Khi thảo luận về lạm phát, người ta thường nghĩ đến những yếu tố kinh tế truyền thống như chính sách tiền tệ, cung cầu hàng hóa, điều chỉnh lương hay chi phí sản xuất. Tuy nhiên, trong giai đoạn hiện nay, có hai yếu tố đang định hình lại kỳ vọng lạm phát toàn cầu và thay đổi cách nhìn của nhà đầu tư: biến đổi khí hậu và chính sách thuế quan.

Trong khi khủng hoảng khí hậu tạo ra lạm phát từ phía cung thông qua đứt gãy chuỗi cung ứng nông sản và năng lượng, thì thuế quan – đặc biệt là các đòn thuế mới từ chính quyền Tổng thống Donald Trump – đang làm gia tăng chi phí nhập khẩu và tạo ra những cú sốc chính sách khó lường, đẩy giá cả tiêu dùng tăng mạnh.

Lạm phát khí hậu: Tác động sâu rộng nhưng bị đánh giá thấp

Theo dữ liệu năm 2024, số ngày có nhiệt độ cực đoan đã tăng gấp đôi so với thời kỳ trước năm 2000. Mưa lớn và nắng nóng cực đoan tại các khu vực sản xuất chủ lực như Tây Phi, Brazil, Việt Nam đã đẩy giá ca cao, cà phê, dầu hướng dương và nhiều nông sản khác tăng vọt.

Cụ thể:

• Ca cao tăng 163%,
• Cà phê tăng 103%,
• Dầu hướng dương tăng 56%.

Biến đổi khí hậu không chỉ khiến thực phẩm đắt đỏ hơn mà còn làm gián đoạn hoạt động bảo hiểm, đầu tư và tài khóa tại nhiều nền kinh tế lớn. Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) ước tính nếu xu hướng tăng nhiệt độ tiếp tục đến năm 2035, lạm phát thực phẩm tại châu Âu sẽ vượt xa mục tiêu 2% mỗi năm.

Đáng chú ý, Ngân hàng Thế giới cho biết những quốc gia chịu ảnh hưởng thiên tai nặng nề thường chi từ 1,5% đến 5% GDP mỗi năm để phục hồi hậu quả khí hậu – một con số lớn ảnh hưởng trực tiếp đến nợ công và ổn định kinh tế vĩ mô.

Lạm phát thuế quan: Sự quay trở lại của đòn kinh tế cũ nhưng rủi ro mới

Trong khi đó, một mối đe dọa khác đang nhanh chóng định hình lại kỳ vọng thị trường: các mức thuế quan mới mà Tổng thống Donald Trump tuyên bố áp dụng nếu tái nhiệm vào năm 2025. Những đòn thuế này không chỉ ảnh hưởng đến thương mại quốc tế mà còn trực tiếp tác động đến chi phí tiêu dùng và kỳ vọng lạm phát nội địa Hoa Kỳ.

Một cuộc thăm dò của Bloomberg cho thấy:

• Gần 60% người Mỹ tin rằng các mức thuế quan sẽ làm gia tăng lạm phát.
• 44% cho rằng nó sẽ gây hại cho nền kinh tế Hoa Kỳ.

Trong khi đó, đồng đô la Mỹ tăng giá vì lo ngại thuế nhập khẩu mới đối với hàng hóa từ Trung Quốc, Canada và Mexico, đẩy giá hàng hóa trong nước tăng theo.

Chỉ số Russell 2000 – đại diện cho nhóm doanh nghiệp vốn hóa nhỏ – đã giảm gần 10% từ cuối năm 2024, cho thấy các doanh nghiệp nhỏ nhạy cảm nhất với biến động chính sách và chi phí đầu vào gia tăng.

Tác động lan rộng: Việc làm, nhà ở và mô hình đầu tư thay đổi

Dưới sức ép từ thuế quan và lạm phát, các tập đoàn lớn như Meta, Starbucks, Southwest Airlines đã công bố các đợt cắt giảm nhân sự lớn. Số đơn xin trợ cấp thất nghiệp tại Mỹ đã lên mức cao nhất trong năm – một tín hiệu cho thấy thị trường lao động cũng đang bước vào giai đoạn nhạy cảm.

Trong lĩnh vực nhà ở, giá thuê tại Austin, Texas giảm tới 22% so với đỉnh năm 2023 – phản ánh sự điều chỉnh sau giai đoạn tăng nóng và chính sách thúc đẩy mật độ dân cư. Lãi suất thế chấp 30 năm tại Mỹ đang giảm về mức 6,76%, nhưng sự không chắc chắn về chính sách thương mại và lãi suất vẫn khiến người mua nhà tỏ ra thận trọng.

Các doanh nghiệp như Tesla đang bắt đầu đa dạng hóa hoạt động sang các lĩnh vực mới như gọi xe – nhằm đối phó với rủi ro doanh số xe truyền thống chững lại.

Bạc và hàng hóa: Cơ hội trú ẩn giữa cơn bão chính sách

Trong bối cảnh bất định từ cả khí hậu lẫn thuế quan, nhà đầu tư đang tìm kiếm những kênh đầu tư có khả năng phòng ngừa lạm phát. Bên cạnh vàng, bạc đang trở thành tài sản chiến lược nhờ tính thanh khoản cao và nhu cầu tăng trong công nghiệp và đầu tư.

Dưới góc nhìn kỹ thuật, bạc vẫn đang duy trì xu hướng tăng dài hạn. Việc đầu tư vào bạc thông qua các sàn hàng hóa quốc tế như COMEX (New York) hiện đã được phép thông qua Sở Giao dịch Hàng hóa Việt Nam do Bộ Công Thương cấp phép. Đây là kênh đầu tư linh hoạt, cho phép giao dịch hai chiều, T+0 và miễn lãi margin – rất phù hợp cho giai đoạn biến động hiện nay.

Ngoài bạc, các hàng hóa thiết yếu như đồng, cà phê, đường và nông sản cũng là lựa chọn hấp dẫn trong chu kỳ dòng tiền đang dịch chuyển từ cổ phiếu sang hàng hóa.

Kỷ nguyên của lạm phát kép – khi thiên nhiên và chính trị cùng gây áp lực

Sự kết hợp giữa khủng hoảng khí hậu và chính sách thuế quan đang tạo ra một dạng lạm phát kép – vừa đến từ yếu tố vật lý, vừa đến từ quyết sách chính trị. Điều này buộc cả ngân hàng trung ương và nhà đầu tư phải thay đổi cách tiếp cận. Lãi suất không còn là công cụ duy nhất để kiểm soát giá cả. Giải pháp cần toàn diện hơn, bao gồm tài khóa xanh, đầu tư bền vững và cơ chế bảo hiểm rủi ro tài chính mới.

Các quốc gia, doanh nghiệp và nhà đầu tư đang bước vào một thời kỳ mà việc theo dõi CPI thôi là chưa đủ. Họ cần theo dõi cả bản tin thời tiết và nghị trường chính trị. Trong kỷ nguyên mới, lạm phát không chỉ là câu chuyện của ngân hàng trung ương, mà là kết quả của cách nhân loại đối thoại với Trái đất và với nhau.