Một năm vươn mình của chứng khoán Việt Nam: VN-Index chạm 1.800 điểm

Năm 2025 đánh dấu chặng đường 1/4 thế kỷ hình thành và phát triển của thị trường chứng khoán Việt Nam với hàng loạt cột mốc chưa từng có: VN-Index lần đầu chạm vùng 1.800 điểm, xuất hiện doanh nghiệp vốn hóa trên 1 triệu tỷ đồng, hệ thống KRX chính thức vận hành và FTSE Russell thông báo nâng hạng Việt Nam lên thị trường mới nổi thứ cấp.

Đây không chỉ là những con số ấn tượng, mà còn là bước chuyển về chất của thị trường vốn, nền tảng quan trọng để kinh tế Việt Nam bước vào giai đoạn tăng trưởng mới.

Cú rơi lịch sử và hành trình VN-Index chạm mốc 1.800 điểm

Bước vào năm 2025, rất ít nhà đầu tư nghĩ VN-Index có thể chạm 1.800 điểm. Thị trường thậm chí mở màn bằng một cú sốc: ngay đầu tháng 4, khi Tổng thống Mỹ Donald Trump lần đầu công bố thuế đối ứng, chứng khoán Việt Nam lao dốc hơn 200 điểm chỉ trong vài phiên.

VN-Index rơi xuống dưới 1.100 điểm, định giá về vùng thấp hiếm thấy. Nhưng đó lại trở thành điểm đảo chiều, mở ra một con sóng tăng hiếm có.

Khi câu chuyện thuế quan dần tìm được lối thoát, thị trường hồi phục theo mô hình chữ “V”. Thanh khoản bùng nổ, đặc biệt trong tháng 8, khi tổng giá trị giao dịch trên cả 3 sàn có thời điểm vượt 80.000 tỷ đồng mỗi phiên. VN-Index liên tục công phá các vùng kháng cự, tiến gần 1.800 điểm từ giữa tháng 10 nhưng nhiều lần bị áp lực chốt lời kìm lại.

Phải đến những ngày cuối năm, nhà đầu tư mới lần đầu thực sự nhìn thấy mốc 1.800 điểm, dù chỉ trong thời gian ngắn. Kết năm 2025, VN-Index đóng cửa tại 1.784,49 điểm, mức cao nhất trong lịch sử, tăng hơn 40% so với đầu năm.

Vốn hóa sàn HoSE theo đó lập kỷ lục khoảng 8,3 triệu tỷ đồng. Nếu tính cả 3 sàn, tổng vốn hóa thị trường chứng khoán Việt Nam gần 10 triệu tỷ đồng, tương đương khoảng 70% GDP năm 2025. So với thời điểm thị trường mới ra đời năm 2000, quy mô và chiều sâu đã ở một đẳng cấp hoàn toàn khác.

Vingroup và dấu ấn doanh nghiệp triệu tỷ vốn hóa

Trên hành trình VN-Index bứt phá, cái tên được nhắc tới nhiều nhất là Vingroup (VIC). Năm 2025, tập đoàn của tỷ phú Phạm Nhật Vượng có cú tăng giá ngoạn mục khi cổ phiếu VIC tăng gấp 8 lần, đưa vốn hóa lên hơn 1,3 triệu tỷ đồng.

Vingroup trở thành doanh nghiệp Việt Nam đầu tiên có vốn hóa vượt mốc 1 triệu tỷ đồng, một cột mốc mang tính biểu tượng, khẳng định sự trưởng thành của các doanh nghiệp đầu ngành trên thị trường chứng khoán.

Xét riêng mức độ đóng góp vào chỉ số, chỉ mình VIC đã mang lại hơn 280 điểm cho VN-Index trong năm 2025. Nếu tính cả hệ sinh thái Vingroup trên HoSE (VIC, VHM, VPL, VRE), tổng đóng góp lên tới 396 điểm. Nhóm này có vốn hóa hơn 2 triệu tỷ đồng, chiếm khoảng 25% toàn sàn HoSE, chỉ đứng sau nhóm ngân hàng.

Đà tăng “bốc đầu” của VIC cũng đẩy tài sản của ông Phạm Nhật Vượng lên gần 30 tỷ USD, đưa ông vào Top 100 người giàu nhất thế giới theo xếp hạng của Forbes. Ở một góc độ khác, hình ảnh một doanh nhân Việt trong nhóm siêu giàu toàn cầu cũng là cách để chứng khoán Việt Nam được “quảng bá” trực diện hơn với nhà đầu tư quốc tế.

KRX chính thức vận hành: Bước nhảy về hạ tầng công nghệ

Năm 2025 cũng đánh dấu bước ngoặt về hạ tầng khi hệ thống KRX, nền tảng công nghệ thông tin mới của thị trường chứng khoán Việt Nam, chính thức vận hành từ ngày 5/5/2025.

KRX giúp xử lý triệt để bài toán nghẽn lệnh từng ám ảnh nhà đầu tư giai đoạn 2020-2021. Hệ thống mới có khả năng xử lý hàng triệu lệnh mỗi ngày một cách ổn định, an toàn, được kiểm chứng trong giai đoạn thanh khoản bùng nổ lên hàng tỷ USD mỗi phiên.

Không chỉ nâng công suất, KRX còn là nền tảng kỹ thuật để triển khai hàng loạt cải cách: mô hình đối tác bù trừ trung tâm (CCP), rút ngắn chu kỳ thanh toán, đa dạng hóa sản phẩm, bổ sung các loại lệnh và cơ chế giao dịch mới. Đây là những điều kiện bắt buộc nếu Việt Nam muốn đáp ứng tiêu chí nâng hạng của FTSE Russell và MSCI.

Nói cách khác, KRX không chỉ là một hệ thống phần mềm, mà là “hệ xương sống” mới, giúp thị trường chứng khoán Việt Nam vận hành chuyên nghiệp hơn, minh bạch hơn và tiệm cận chuẩn mực quốc tế.

Bước vào “sân chơi mới nổi”: FTSE Russell nâng hạng

Sau khi KRX vận hành ổn định, đúng như kỳ vọng, FTSE Russell đã thông báo nâng hạng Việt Nam từ thị trường cận biên lên thị trường mới nổi thứ cấp vào đầu tháng 10/2025.

Lộ trình nâng hạng gồm một kỳ đánh giá vào tháng 3 trước khi chính thức có hiệu lực từ tháng 9/2026. Từ thời điểm đó, cổ phiếu Việt Nam sẽ được phân bổ vào nhiều bộ chỉ số lớn như FTSE Emerging All Cap, FTSE Emerging Index, và hàng chục mã bluechip có khả năng được đưa vào rổ FTSE Global All Cap.

Các tổ chức quốc tế đưa ra dự báo tương đối đồng thuận về quy mô dòng vốn có thể chảy vào Việt Nam sau nâng hạng. Ngân hàng Thế giới (WB) ước tính hiệu ứng nâng hạng có thể mang lại đến 25 tỷ USD vốn đầu tư quốc tế đến năm 2030. Một số tổ chức khác như HSBC dự báo dòng vốn (bao gồm cả quỹ chủ động) có thể đạt trên 10 tỷ USD trong kịch bản thuận lợi.

Dòng vốn này không chỉ là “tiền tươi”, mà còn là chất xúc tác giúp gia tăng thanh khoản, hỗ trợ tái định giá doanh nghiệp, thúc đẩy các chuẩn mực quản trị công ty tốt hơn.

Làn sóng IPO thứ ba và “cuộc cách mạng thủ tục” Nghị định 245

Song song với quá trình nâng hạng, 2025 cũng chứng kiến sự trở lại mạnh mẽ của hoạt động huy động vốn qua IPO. Hàng loạt tên tuổi lớn như Vinpearl, TCBS, VPBankS, VPS, Nông nghiệp Hòa Phát, Hạ tầng GELEX… lần lượt đưa kế hoạch lên sàn.

Ước tính, tổng giá trị vốn huy động từ các thương vụ IPO trong năm 2025 có thể đạt khoảng 45.000 tỷ đồng, cao nhất kể từ 2018. Nếu tính cả phát hành thêm và các hình thức huy động cổ phần khác, tổng vốn huy động dự kiến vượt đỉnh năm 2021.

Nền tảng pháp lý cho làn sóng IPO này đến từ Nghị định 245/2025/NĐ-CP, được ví như “cuộc cách mạng thủ tục” trong chào bán và niêm yết cổ phiếu. Thời gian xử lý hồ sơ được rút xuống còn khoảng 30 ngày cho cả IPO và niêm yết, thay vì kéo dài 90-120 ngày như trước. Khi “thời gian là tiền bạc”, cải cách này góp phần đáng kể giúp doanh nghiệp mạnh dạn lên sàn, đồng thời cải thiện chất lượng hàng hóa trên thị trường.

Dòng vốn ngoại - nội: Tương phản nhưng bổ trợ

2025 cũng là năm thể hiện rõ sự phân hóa giữa dòng vốn ngoại và nội.

Khối ngoại bán ròng kỷ lục hơn 125.000 tỷ đồng trên HoSE trong năm, tập trung mạnh vào nhóm bluechip như FPT, VIC, VHM, VCB, STB, SSI, HPG… Có thời điểm, tỷ lệ sở hữu nước ngoài trên HoSE giảm xuống gần 15%, thấp nhất trong vòng 13 năm. Diễn biến này có tác động không nhỏ đến tâm lý, đặc biệt ở các mã vốn hóa lớn.

Tuy vậy, điểm tích cực là cường độ bán ròng của khối ngoại đã giảm rõ rệt trong những tháng cuối năm, thậm chí quay lại mua ròng từ đầu tháng 12 với giá trị khoảng 1.300 tỷ đồng trên HoSE. Nâng hạng FTSE, triển vọng MSCI và nền tảng vĩ mô ổn định được kỳ vọng sẽ giúp dòng vốn ngoại sớm đảo chiều trong giai đoạn 2026-2027.

Ở chiều ngược lại, dòng tiền nội chính là “trụ cột” giữ nhịp cho thị trường. Lãi suất duy trì ở vùng thấp, thông tin nâng hạng và đà tăng mạnh của chỉ số đã thu hút làn sóng nhà đầu tư mới. Sau 11 tháng đầu năm 2025, có khoảng 2,3 triệu tài khoản chứng khoán được mở mới, đưa tổng số tài khoản vượt mục tiêu 11 triệu, vốn được đặt cho mốc 2030.

Dù vậy, tỷ lệ tài khoản chứng khoán trên dân số mới khoảng 11%, còn rất thấp so với các thị trường phát triển. Điều này cho thấy dư địa mở rộng vẫn rất lớn, đồng thời giải thích vì sao thị trường vẫn mang đậm dấu ấn “nhà đầu tư cá nhân” với mức độ nhạy cảm cao trước diễn biến tin tức.

Đa dạng hóa sản phẩm: Chỉ số mới, phái sinh mới và thị trường trái phiếu

Để đón dòng vốn tổ chức và phục vụ nhu cầu nhà đầu tư ngày càng đa dạng, HoSE trong năm 2025 đã nâng cấp bộ chỉ số HOSE-Index lên phiên bản 4.0, đồng thời giới thiệu các chỉ số chuyên biệt như VNMITECH (công nghiệp hiện đại và công nghệ), VN50 Growth (tăng trưởng cao), VNDIVIDEND (cổ tức tốt)…

Những bộ chỉ số này vừa nâng cao chất lượng rổ cổ phiếu, vừa tạo nền tảng cho các sản phẩm ETF, chứng quyền mới, hỗ trợ quá trình định hình các “rổ chuẩn” để dòng vốn ngoại dễ dàng tiếp cận.

Trên thị trường phái sinh, hợp đồng tương lai chỉ số VN100 chính thức giao dịch từ ngày 10/10/2025, mở rộng phạm vi phòng ngừa rủi ro từ VN30 lên rổ 100 cổ phiếu hàng đầu, đại diện gần 90% vốn hóa và thanh khoản thị trường. Điều này giúp nhà đầu tư quản trị rủi ro danh mục đa dạng hiệu quả hơn.

Thị trường trái phiếu cũng phục hồi đáng kể. Tổng vốn huy động qua trái phiếu năm 2025 đạt hơn 730.000 tỷ đồng, tương đương khoảng 27% tổng vốn đầu tư toàn xã hội; quy mô thị trường trái phiếu đạt khoảng 3,83 triệu tỷ đồng, tương đương 33,3% GDP năm 2024.

Riêng trái phiếu doanh nghiệp, sau giai đoạn siết chặt và tái cấu trúc, khung pháp lý được hoàn thiện hơn, công tác giám sát, cảnh báo rủi ro được tăng cường. Năm 2025, giá trị phát hành TPDN ước đạt khoảng 441.700 tỷ đồng, một bước hồi phục quan trọng.

Tuy nhiên, so với nhu cầu vốn trung - dài hạn của nền kinh tế, quy mô thị trường trái phiếu vẫn còn khiêm tốn. Để đạt mục tiêu tăng trưởng GDP trên 10% mỗi năm từ 2026, kênh trái phiếu cần tiếp tục được phát triển để san sẻ gánh nặng cho hệ thống ngân hàng và thị trường cổ phiếu.

Giám sát chặt chẽ hơn: Kỷ lục về xử phạt và yêu cầu minh bạch

Cùng với quy mô thị trường tăng mạnh, áp lực lên công tác giám sát và xử lý vi phạm cũng gia tăng. Năm 2025 ghi nhận khoảng 200 quyết định xử phạt do Ủy ban Chứng khoán Nhà nước ban hành, với tổng số tiền phạt trên 50 tỷ đồng, mức cao chưa từng có.

Đối tượng vi phạm chủ yếu là doanh nghiệp đại chúng và doanh nghiệp niêm yết với các hành vi như công bố thông tin sai lệch, chậm công bố, giao dịch “chui”, thao túng giá… Ngoài phạt tiền, cơ quan quản lý còn áp dụng các biện pháp khắc phục như buộc cải chính thông tin, yêu cầu hủy bỏ thông báo, đình chỉ giao dịch, thậm chí cấm giao dịch trong một số trường hợp nghiêm trọng.

Dù gây không ít áp lực lên các thành viên thị trường, nhưng các biện pháp này được xem là cần thiết để nâng chuẩn minh bạch, củng cố niềm tin của nhà đầu tư, đặc biệt là khối ngoại, trong bối cảnh Việt Nam bước lên “sân chơi mới nổi”.

Triển vọng 2026 và xa hơn: Từ 1.800 lên 3.200 điểm?

Nhìn về phía trước, nhiều tổ chức trong và ngoài nước đều có cái nhìn lạc quan về triển vọng trung – dài hạn của chứng khoán Việt Nam. Dragon Capital nhấn mạnh nền tảng vĩ mô thuận lợi, tăng trưởng kinh tế cao, lạm phát kiểm soát tốt, kinh tế tư nhân ngày càng đóng vai trò quan trọng, tất cả tạo bệ phóng cho tăng trưởng lợi nhuận doanh nghiệp niêm yết.

Quỹ PYN Elite Fund của Phần Lan thậm chí đặt mục tiêu VN-Index 3.200 điểm trong vòng 3 năm tới, dựa trên giả định tăng trưởng lợi nhuận doanh nghiệp trung bình 18-20% mỗi năm, P/E mục tiêu quanh 16 lần vào năm 2028. Theo quỹ này, động lực lớn nhất cho bước nhảy vọt tiếp theo đến từ cải cách thể chế, giải phóng nguồn lực đầu tư công, nâng cấp thị trường vốn và dòng vốn FDI chất lượng cao.

Ở một tầm nhìn dài hơn, việc đạt được mục tiêu tăng trưởng GDP trên 10%/năm trong 10-15 năm tới, nếu thực thi hiệu quả, sẽ đưa quy mô nền kinh tế và mức sống người dân lên một mặt bằng mới. Khi đó, thị trường chứng khoán chắc chắn sẽ là “tấm gương phản chiếu” rõ nét nhất cho sức mạnh của doanh nghiệp Việt.

Năm 2025 vì thế có thể coi là năm bản lề: VN-Index lần đầu chạm vùng 1.800 điểm, xuất hiện doanh nghiệp triệu tỷ vốn hóa, hệ thống KRX vận hành, FTSE Russell nâng hạng lên thị trường mới nổi thứ cấp, làn sóng IPO quay trở lại, trái phiếu phục hồi, khung pháp lý và giám sát được siết chặt.

Trên nền tảng đó, chứng khoán Việt Nam bước vào năm 2026 với một vị thế hoàn toàn khác, không chỉ là “câu chuyện tăng điểm”, mà là một cấu phần quan trọng trong chiến lược phát triển kinh tế, tài chính quốc gia.

Nếu nhà đầu tư giữ được sự kiên định, kỷ luật và tầm nhìn dài hạn, thị trường 2026 và những năm sau có thể sẽ còn mang đến nhiều cơ hội hơn cả năm 2025.

Hãy tiếp tục đọc báo cùng Laban để cập nhật những thông tin kinh tế mới nhất trong và ngoài nước.