Việt - Mỹ thương thảo: Từ áp thuế đối ứng đến hợp tác nông nghiệp bền vững

Trong bối cảnh quan hệ kinh tế đang chứng kiến nhiều rối loạn do chiến tranh thương mại, việc đàm phán song phương giữa Việt Nam và Hoa Kỳ xoay quanh câu chuyện thuế đối ứng trở thành điểm nhấn đáng chú ý trong chiến lược điều hướng chuỗi cung ứng và hợp tác kinh tế. Trong chuyến công tác tại bang Ohio (Hoa Kỳ), Bộ trưởng Nông nghiệp và Môi trường Đỗ Đức Duy đã nhấn mạnh quan điểm không áp dụng thuế đối ứng lên đến 46% lên một số mặt hàng nông sản, đặt lợi ích người sản xuất và nông dân lên hàng đầu.

Lợi ích đa chiều từ việc không áp thuế

Bài toán thuế đối ứng không chỉ đơn thuần là đòn bảo hộ kinh tế; trong trường hợp này, các chuyên gia tài chính nhận định việc Hoa Kỳ không áp thuế ngược lên tới 46% với một số mặt hàng Việt Nam nhắm tránh rủi ro đứt gãy chuỗi cung ứng. Theo các chuyên gia tài chính quốc tế, đây không chỉ là một bước đi chiến lược để duy trì sự ổn định chuỗi cung ứng toàn cầu, mà còn là minh chứng cho tầm nhìn dài hạn của cả hai quốc gia trong việc bảo vệ lợi ích kinh tế đôi bên.

Về phía Việt Nam, việc tránh được mức thuế cao giúp các doanh nghiệp duy trì lợi thế cạnh tranh trên thị trường Hoa Kỳ – một trong những thị trường tiêu thụ lớn và khó tính nhất thế giới. Các sản phẩm nông nghiệp như cà phê, hạt điều, hồ tiêu, trái cây nhiệt đới và đồ gỗ nội thất vốn là thế mạnh xuất khẩu truyền thống của Việt Nam, tiếp tục giữ được mức giá cạnh tranh và khả năng tiếp cận thị trường ổn định. Điều này trực tiếp hỗ trợ hàng triệu nông dân và doanh nghiệp nhỏ tại Việt Nam, góp phần bảo đảm sinh kế, ổn định sản xuất và tăng trưởng xuất khẩu.

Từ phía Hoa Kỳ, đặc biệt là tại bang Ohio – nơi có thế mạnh về sản xuất nông nghiệp với các sản phẩm như ngô, đậu tương, thịt bò, sữa và chế phẩm từ sữa – quyết định không áp thuế đối ứng tạo ra hiệu ứng lan tỏa tích cực trong chuỗi cung ứng nội địa. Nhiều nhà máy chế biến và logistics tại Mỹ phụ thuộc vào nguyên liệu thô hoặc các sản phẩm bán thành phẩm từ Việt Nam. Việc giữ ổn định thương mại giúp bảo vệ việc làm trong ngành công nghiệp chế biến thực phẩm, vận tải và phân phối nông sản tại Hoa Kỳ.

Không chỉ dừng lại ở khía cạnh sản xuất, người tiêu dùng Mỹ cũng được hưởng lợi rõ rệt. Nhờ không bị áp thuế, các mặt hàng nhập khẩu từ Việt Nam duy trì mức giá hợp lý, đảm bảo người dân Hoa Kỳ tiếp cận được nguồn thực phẩm và sản phẩm tiêu dùng có chất lượng cao với chi phí phải chăng – đặc biệt trong bối cảnh lạm phát tiêu dùng vẫn đang là mối lo ngại tại nhiều bang.

Điểm nổi bật trong quan hệ thương mại Việt Nam – Hoa Kỳ chính là tính chất bổ sung, không trực tiếp cạnh tranh giữa hai bên. Việt Nam chuyên về các mặt hàng nhiệt đới, khó sản xuất tại Mỹ, trong khi Hoa Kỳ – nhất là bang Ohio – tập trung vào sản phẩm ôn đới có quy mô công nghiệp cao. Điều này tạo ra nền tảng cho một mô hình hợp tác đôi bên cùng có lợi, giảm thiểu xung đột lợi ích, tăng cường hiệu quả chuỗi cung ứng và góp phần vào ổn định thị trường nông sản toàn cầu.

Việc không áp thuế đối ứng không chỉ là một quyết định kỹ thuật về thương mại, mà còn là biểu tượng của sự hợp tác bền vững giữa hai nền kinh tế có tính bổ trợ cao. Đây là tiền đề quan trọng cho các chiến lược tái cấu trúc chuỗi cung ứng, thúc đẩy đầu tư song phương, và tạo nền móng cho những hiệp định thương mại thế hệ mới mang tính chất toàn diện và cân bằng hơn.

Kết nối doanh nghiệp, tăng dấu đầu tư hai chiều

Tại Diễn đàn kết nối doanh nghiệp Việt Nam - Ohio, hơn 50 doanh nghiệp của hai bên đã tham gia trao đổi trực tiếp, chia sẻ thông tin và thống nhất các định hướng hợp tác mới trong lĩnh vực nông nghiệp và chế biến thực phẩm. Một trong những kết quả nổi bật là việc ký kết biên bản ghi nhớ (MoU) về nhập khẩu ngô, đậu tương và nguyên liệu sản xuất thức ăn chăn nuôi từ bang Ohio, với tổng giá trị lên tới hơn 600 triệu USD. Thỏa thuận này không chỉ giúp doanh nghiệp Việt Nam đảm bảo được nguồn cung ổn định và chất lượng cao, mà còn mở rộng thị trường cho nông dân và nhà sản xuất Mỹ trong bối cảnh giá hàng hóa toàn cầu nhiều biến động.

Trước đó, tại bang Iowa – một trung tâm nông nghiệp quan trọng khác của Hoa Kỳ – các doanh nghiệp Việt Nam đã ký kết bốn biên bản ghi nhớ có tổng trị giá 800 triệu USD về nhập khẩu nông sản. Những hợp đồng này được đánh giá là có tính chiến lược cao, không chỉ nhằm đáp ứng nhu cầu trong nước mà còn đóng vai trò cân đối cán cân thương mại giữa hai quốc gia.

Việc liên tiếp ký kết các hợp đồng lớn cho thấy quyết tâm của phía Việt Nam trong việc chủ động thiết lập các mối quan hệ dài hạn, ổn định với các nhà cung cấp nông sản chiến lược tại Hoa Kỳ. Đồng thời, đây cũng là tín hiệu cho thấy hai nền kinh tế – tuy khác biệt về cơ cấu sản phẩm – đang hướng tới sự bổ sung lẫn nhau, thay vì cạnh tranh trực diện, mở ra cơ hội tăng cường đầu tư hai chiều và nâng cao năng lực chuỗi cung ứng bền vững.

Đàm phán cấp cao: Việt Nam và Mỹ tìm đồng thuận về thuế đối ứng

Song song với các hoạt động kết nối doanh nghiệp, quá trình đàm phán cấp cao giữa Việt Nam và Hoa Kỳ về chính sách thuế đối ứng đang bước vào giai đoạn tăng tốc. Phiên đàm phán cấp bộ trưởng lần thứ hai đã diễn ra tại Paris, với sự tham gia của Bộ trưởng Công Thương Việt Nam Nguyễn Hồng Diên và Trưởng Đại diện Thương mại Hoa Kỳ Jamieson Greer.

Bộ trưởng Công Thương Nguyễn Hồng Diên và Trưởng đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer tại phiên đàm phán, ngày 4/6. Ảnh: MOIT

Trong cuộc gặp này, hai bên đã ghi nhận nhiều tiến bộ đáng kể, đặc biệt là trong việc trao đổi các đề xuất kỹ thuật và định hướng chính sách. Việt Nam đã chủ động chia sẻ phản hồi về các nội dung phía Hoa Kỳ yêu cầu, đồng thời khẳng định thiện chí và quyết tâm hợp tác nhằm đạt được thỏa thuận cân bằng lợi ích. Phía Hoa Kỳ cũng đánh giá cao cách tiếp cận linh hoạt và tinh thần xây dựng của đoàn đàm phán Việt Nam.

Đáng chú ý, theo thông tin từ Reuters, Hoa Kỳ đã chuyển tới Việt Nam một danh sách chi tiết các yêu cầu cụ thể, nằm trong một phụ lục đính kèm dự thảo văn bản khung của đàm phán. Một trong những nội dung trọng tâm là việc khuyến nghị Việt Nam giảm mức độ phụ thuộc vào nguyên liệu và linh kiện công nghiệp có xuất xứ từ Trung Quốc.

Danh sách này được chuyển tới Hà Nội vào cuối tháng 5/2025, ngay sau phiên đàm phán kỹ thuật lần hai tại Washington D.C., như một phần trong nỗ lực hỗ trợ tiến trình thương lượng và tránh việc áp dụng mức thuế đối ứng lên tới 46% đối với hàng hóa Việt Nam xuất khẩu sang thị trường Hoa Kỳ. Dù chưa rõ mức độ ràng buộc cụ thể của các đề xuất này, nhưng chúng được xem là cơ sở kỹ thuật để hai bên tiếp tục trao đổi trong các vòng đàm phán tiếp theo.

Cả hai Bộ trưởng đã thống nhất cần thúc đẩy tiến độ phiên đàm phán kỹ thuật lần ba, dự kiến tổ chức trong nửa đầu tháng 6. Các cuộc gặp ở cấp kỹ thuật sẽ tiếp tục là nền tảng để xử lý các điểm nghẽn, tiến tới xây dựng một khuôn khổ hợp tác thuế quan ổn định và lâu dài giữa hai nước. Đồng thời, hai bên cũng cam kết sẽ duy trì cơ chế trao đổi cấp cao thường xuyên nhằm tháo gỡ kịp thời các vướng mắc phát sinh trong tiến trình đàm phán.

Triển vọng hợp tác dài hạn

Các chuyên gia cho rằng, với vai trò đối tác Chiến lược Toàn diện của Hoa Kỳ, Việt Nam đang được xem là điểm tựa để tái cấu trúc chuỗi cung ứng trong kỷ nguyên liệu toàn cầu. Bằng việc duy trì đàm phán mang tính cở mở, hai nước có thể thiết lập những cơ chế đồng điệu về thuế quan, đảm bảo tác động có lợi về kinh tế mà vẫn không gây mất cân đối thương mại.

Trong thời gian tới, Laban Capital sẽ tiếp tục cập nhật những phân tích chi tiết về diễn biến thuế quan, tái cấu trúc đầu tư và xu hướng chuyển dịch chuỗi cung ứng trong báo cáo đọc báo cùng Laban.