Việt Nam Siết Quản Lý Kinh Doanh Vàng Giữa Cơn Sốt Vàng Toàn Cầu

Nửa đầu năm 2025, thế giới chứng kiến làn sóng mua vàng mạnh mẽ nhất trong gần một thập kỷ. Theo Hội đồng Vàng Thế giới (WGC), các ngân hàng trung ương toàn cầu đã bổ sung hơn 415 tấn vàng vào dự trữ chỉ trong sáu tháng đầu năm, nâng tổng nắm giữ lên 36.359 tấn – mức cao nhất kể từ năm 1971.

Động lực chính đến từ bất ổn địa chính trị, nợ công Mỹ vượt 37 nghìn tỷ USD (125% GDP), và xu hướng giảm phụ thuộc vào đồng USD. Trong bối cảnh lãi suất toàn cầu đang bước vào chu kỳ giảm, vàng lại được xem như “tài sản trú ẩn chiến lược”, không phụ thuộc vào chính sách tiền tệ của bất kỳ quốc gia nào.

Không chỉ các ngân hàng trung ương, giới đầu tư tổ chức và cá nhân đều đang tăng nắm giữ vàng. Giá vàng thế giới đã tăng hơn 50% từ đầu năm, dù có giai đoạn điều chỉnh ngắn sau khi đạt đỉnh gần 4.400 USD/ounce. Diễn biến này đặt ra thách thức không nhỏ với các nền kinh tế có truyền thống “vàng hóa” như Việt Nam, nơi chênh lệch giá trong nước và thế giới từng vượt xa 20 triệu đồng/lượng.

Việt Nam ban hành Thông tư 34/2025/TT-NHNN: Chuẩn hóa “luật chơi” thị trường vàng

Trước bối cảnh biến động mạnh, Ngân hàng Nhà nước (NHNN) đã ban hành Thông tư 34/2025/TT-NHNN, có hiệu lực từ ngày 10/10/2025, nhằm hướng dẫn thực hiện Nghị định 24/2012/NĐ-CP (được sửa đổi bởi Nghị định 232/2025/NĐ-CP).

Thông tư mới được coi là bước đi quan trọng để tái cấu trúc toàn bộ thị trường vàng trong nước, nâng tính minh bạch và khả năng điều hành chính sách tiền tệ.

Điểm nổi bật của Thông tư là việc thiết lập cơ chế cấp phép, hạn mức xuất nhập khẩu, và kết nối dữ liệu tập trung giữa doanh nghiệp, ngân hàng thương mại và NHNN. Cụ thể, các đơn vị được cấp phép kinh doanh vàng miếng phải kết nối hệ thống niêm yết giá trực tuyến với NHNN chậm nhất vào 31/12/2025, và hoàn tất kết nối dữ liệu toàn diện trước 31/3/2026.

Điều này giúp cơ quan quản lý giám sát giá giao dịch theo thời gian thực, hạn chế tình trạng đầu cơ, thổi giá, và thu hẹp khoảng cách giữa giá vàng trong nước và thế giới, vốn là yếu tố gây nhiễu cho điều hành tỷ giá, lãi suất.

Một nội dung quan trọng khác là cơ chế xây dựng tổng hạn mức xuất - nhập khẩu vàng hằng năm. NHNN sẽ dựa trên cung - cầu vàng, dự trữ ngoại hối, và mục tiêu ổn định tiền tệ để xác định “trần” nhập khẩu vàng nguyên liệu và vàng miếng. Sau đó, hạn mức được phân bổ cho từng doanh nghiệp dựa vào vốn điều lệ, năng lực tài chính và lịch sử tuân thủ. Đây là công cụ giúp điều tiết lượng cung vàng ra thị trường mà không cần can thiệp hành chính trực tiếp.

Mục tiêu: Tăng minh bạch, giảm đầu cơ, ổn định chính sách tiền tệ

Việc ban hành Thông tư 34 không chỉ đơn thuần là thay đổi thủ tục cấp phép, mà còn mang tính điều tiết vĩ mô rõ rệt. Trong nhiều năm, sự “vàng hóa” đã khiến chính sách tiền tệ Việt Nam gặp khó: dòng vốn nhàn rỗi chảy vào vàng thay vì sản xuất, gây áp lực lên thanh khoản hệ thống và tỷ giá.

Khi yêu cầu doanh nghiệp kinh doanh vàng phải kết nối dữ liệu niêm yết giá và báo cáo định kỳ, NHNN sẽ có khả năng phân tích và kiểm soát cung - cầu theo thời gian thực, từ đó ra quyết định can thiệp linh hoạt hơn. Đồng thời, quy định mới về hạn mức xuất nhập khẩu cũng giúp giảm hiện tượng nhập vàng ồ ạt khi giá thế giới biến động, vốn từng làm căng thẳng thị trường ngoại hối.

Ngoài ra, cơ chế minh bạch hóa này cũng hướng tới đảm bảo công bằng giữa các kênh đầu tư: vàng, chứng khoán, bất động sản. Khi hoạt động vàng được quản lý chặt và chịu giám sát thuế, dòng vốn đầu tư có thể chuyển dịch sang các kênh tài chính chính thức, giúp tăng tính hiệu quả trong phân bổ nguồn lực của nền kinh tế.

Cơn sốt vàng toàn cầu và hàm ý đối với Việt Nam

Trong khi Việt Nam đang “siết” quy định nội địa, thế giới lại chứng kiến làn sóng tích trữ vàng mạnh nhất trong nhiều thập kỷ. Các ngân hàng trung ương từ châu Á tới Trung Đông đang tái cân bằng dự trữ, giảm tỷ trọng USD và trái phiếu kho bạc Mỹ.

Giá vàng tăng phản ánh nỗi lo về một chu kỳ bất ổn tài chính mới khi nợ công toàn cầu tăng kỷ lục, còn các nền kinh tế lớn như Mỹ, Nhật, EU đều phải mở rộng chi tiêu công.

Theo khảo sát của WGC, 95% ngân hàng trung ương cho rằng dự trữ vàng toàn cầu sẽ tiếp tục tăng trong năm tới, và không một ngân hàng nào có kế hoạch bán ra. Điều này củng cố niềm tin rằng vàng đang lấy lại vai trò “tài sản cuối cùng”, một chuẩn mực giá trị khi các loại tiền pháp định bị pha loãng bởi chính sách nới lỏng tiền tệ kéo dài.

Đối với Việt Nam, xu hướng này mang tính hai mặt:

• Tích cực, vì dự trữ vàng quốc gia có thể gia tăng giá trị, hỗ trợ ổn định ngoại hối.
• Nhưng đồng thời, rủi ro đầu cơ trong dân cư cũng tăng nếu giá vàng quốc tế tiếp tục lập đỉnh mới.

Chính vì vậy, việc NHNN áp dụng khuôn khổ mới: kết nối giá, giới hạn hạn mức nhập khẩu, và kiểm soát dòng vốn vàng, là bước đi cần thiết để giữ thị trường trong tầm kiểm soát, tránh lặp lại chu kỳ “sốt vàng - sốc tỷ giá” như giai đoạn 2011–2012.

Triển vọng: Thị trường vàng minh bạch hơn, chính sách tiền tệ chủ động hơn

Trong ngắn hạn, Thông tư 34/2025/TT-NHNN có thể khiến các doanh nghiệp kinh doanh vàng phải đầu tư thêm vào hạ tầng công nghệ và tuân thủ báo cáo, song về dài hạn, đây là bước đi tất yếu để hội nhập thị trường vàng vào khung điều hành chính sách tiền tệ hiện đại.

Một thị trường vàng minh bạch, kết nối dữ liệu trực tiếp với NHNN sẽ giúp ngân hàng trung ương có cái nhìn toàn cảnh về dòng tiền, biến động cung - cầu, từ đó tăng khả năng phối hợp giữa chính sách tiền tệ, tỷ giá và ngoại hối.

Trong khi vàng toàn cầu vẫn đang trong chu kỳ tăng giá, Việt Nam lựa chọn cách “đặt lại trật tự” thay vì can thiệp hành chính ngắn hạn. Chính sách mới không nhằm kiểm soát giá, mà nhằm xây dựng một thị trường vàng an toàn, minh bạch và bền vững, phù hợp với định hướng ổn định vĩ mô trong giai đoạn hậu lạm phát toàn cầu. Hãy tiếp tục đọc báo cùng Laban để cập nhật những thay đổi quan trọng của giá vàng trong và ngoài nước.