Việt Nam tăng tốc: GDP 2026 có thể chạm mốc 10% nhờ đâu?

Năm 2026 đang được đặt kỳ vọng là năm tăng tốc mạnh mẽ của kinh tế Việt Nam, với mục tiêu tăng trưởng GDP từ 10% trở lên. Trong bối cảnh Chính phủ vẫn còn dư địa chính sách để hỗ trợ, nhiều tổ chức trong và ngoài nước tin rằng Việt Nam đang bước vào một giai đoạn “tăng trưởng thần tốc mới”. 

Ba trụ cột cho mục tiêu tăng trưởng 10% năm 2026

Trong báo cáo chiến lược 2026, VinaCapital nhận định tăng trưởng GDP của Việt Nam có thể đạt khoảng 10% trong kịch bản tích cực, với điều kiện Chính phủ tiếp tục tận dụng hợp lý dư địa chính sách tài khóa và tiền tệ. Ba động lực được xác định là nền tảng cho mục tiêu này gồm: tiêu dùng nội địa phục hồi dần, đầu tư hạ tầng đi kèm bất động sản và xuất khẩu sang Mỹ giữ được đà ổn định.

Theo phân tích, tiêu dùng trong nước đã suy yếu trong hai năm qua, không phải do thu nhập sụt giảm mạnh, mà do các hộ gia đình cạn dần phần tiết kiệm sau COVID-19 và chuyển sang xu hướng tích lũy thận trọng hơn. Điều này khiến doanh thu bán lẻ tăng chậm, trở thành lực cản đáng kể đối với tăng trưởng tiêu dùng. Tuy nhiên, trong giai đoạn 2024-2025, thu nhập của hộ gia đình vẫn tăng khoảng 6-7%/năm, trong khi giá trị tài sản tài chính và bất động sản đã tăng trên 30% trong năm 2025, tạo ra “hiệu ứng tài sản” hỗ trợ tiêu dùng trung hạn.

Kỳ vọng từ giữa năm 2026, tiêu dùng nội địa sẽ dần trở lại quỹ đạo tăng trưởng bình thường hơn, dù khó bùng nổ như giai đoạn hậu COVID-19. Để đạt mục tiêu GDP tăng 10% trở lên, tổ chức này cho rằng Chính phủ sẽ cần các biện pháp hỗ trợ tiêu dùng quyết liệt hơn. Những chính sách hiện tại như giảm VAT, tăng mức giảm trừ gia cảnh hay điều chỉnh thuế với hộ kinh doanh mới chỉ đóng góp khoảng 0,5 điểm phần trăm vào GDP và vẫn còn nhiều dư địa để nới thêm.

Hạ tầng - bất động sản: “cặp đôi” lan tỏa tăng trưởng

Trụ cột thứ hai được nhấn mạnh là sự liên kết giữa đầu tư hạ tầng và bất động sản, qua đó kích thích sản xuất và tiêu dùng. Giải ngân đầu tư công được dự báo tiếp tục tăng 20-30% trong năm 2026, trong bối cảnh dư địa tài khóa vẫn còn khá thoải mái khi nợ công duy trì dưới 40% GDP. Những nút thắt về thủ tục và giải phóng mặt bằng đang dần được tháo gỡ, giúp nhiều dự án hạ tầng trọng điểm có thể đẩy nhanh tiến độ, từ cao tốc, cảng biển đến hạ tầng đô thị.

Trên nền hạ tầng đó, các cải cách pháp lý đang mở đường cho những dự án bất động sản bị đình trệ trước đây được tái khởi động. Giai đoạn 2026–2027 dự kiến sẽ chứng kiến nguồn cung nhà ở và dự án thương mại - dịch vụ gia tăng, không phải theo hướng tạo ra chu kỳ “sốt giá”, mà thiên về xu hướng lành mạnh hơn: tăng cung, cải thiện chất lượng và cơ cấu sản phẩm theo hướng gắn với giao thông công cộng (TOD), đô thị vệ tinh và khu công nghiệp - dịch vụ tích hợp. Trong bối cảnh lãi suất vay mua nhà ở mức khoảng 11% và giá nhà đã tăng khá mạnh, kỳ vọng chính nằm ở chỗ bất động sản gắn với hạ tầng sẽ chuyển từ “kênh đầu cơ” sang “kênh giá trị sử dụng và kết nối kinh tế”.

Theo ước tính, tiêu dùng chiếm trên 60% GDP, bất động sản (tính cả các ngành lan tỏa như nội thất, vật liệu, dịch vụ liên quan) đóng góp khoảng 15% GDP, trong khi đầu tư hạ tầng được định hướng tăng tỷ trọng từ khoảng 6% lên 10% GDP. Nếu ba cấu phần này được điều phối hợp lý, hiệu ứng cộng hưởng có thể tạo ra bước nhảy đáng kể cho tăng trưởng trong năm 2026 và những năm sau đó.

Xuất khẩu sang Mỹ: trụ cột bên ngoài vẫn duy trì tích cực

Trụ cột thứ ba trong dự báo là xuất khẩu sang Mỹ, thị trường xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam. Dù trước đó từng xuất hiện lo ngại về rủi ro thuế đối ứng, hàng xuất khẩu Việt Nam sang Mỹ trong năm 2025 vẫn tăng trưởng tốt, nhờ nhu cầu mạnh đối với laptop, thiết bị điện tử và sản phẩm công nghệ cao phục vụ làn sóng đầu tư vào trí tuệ nhân tạo (AI). Các cơ chế miễn trừ thuế cho một số mặt hàng cũng giúp Việt Nam duy trì lợi thế cạnh tranh trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Dòng vốn FDI vào Việt Nam vì vậy không bị gián đoạn, thậm chí tăng khoảng 9% trong năm 2025, tương đương khoảng 5% GDP - một con số đáng chú ý trong bối cảnh môi trường đầu tư toàn cầu còn nhiều bất định. Nhu cầu nhập khẩu của Mỹ trong năm 2026 vẫn sẽ duy trì tích cực, dựa trên chi tiêu mạnh của nhóm trung - thượng lưu, đặc biệt là thế hệ baby boomers, cùng các gói kích thích tài khóa và tiền tệ lớn trước bầu cử giữa nhiệm kỳ.

Rủi ro suy thoái kinh tế Mỹ trong năm tới được đánh giá là không lớn, khi thâm hụt ngân sách dự kiến quanh 6% GDP và Cục Dự trữ Liên bang (Fed) có thể tái khởi động một số biện pháp nới lỏng. Chỉ số đơn hàng xuất khẩu mới trong PMI của Việt Nam đã lên mức cao nhất 15 tháng vào tháng 11/2025, cho thấy triển vọng xuất khẩu 2026 nhìn chung vẫn tích cực, dù bị gián đoạn tạm thời bởi yếu tố thời tiết cuối năm.

Về rủi ro thuế trung chuyển 40% đối với hàng Việt Nam, khả năng xảy ra trên diện rộng là thấp, do khái niệm “hàng hóa trung chuyển” còn mơ hồ và chủ yếu nhắm vào các trường hợp vi phạm rõ ràng. Chỉ một tỷ trọng nhỏ hàng xuất khẩu có nguy cơ bị ảnh hưởng, trong khi phần lớn các doanh nghiệp đã và đang dịch chuyển sản xuất thực chất sang Việt Nam, đáp ứng yêu cầu về nguồn gốc xuất xứ.

Ba rủi ro chính năm 2026: Mỹ suy thoái, “Thiên nga xám” và lãi suất VND

Dù đánh giá triển vọng tích cực, ba rủi ro lớn có thể ảnh hưởng tiêu cực tới kinh tế và thị trường chứng khoán Việt Nam trong năm 2026. Thứ nhất là nguy cơ suy thoái tại Mỹ, nếu các gói kích thích tài khóa - tiền tệ không đạt hiệu quả như kỳ vọng hoặc lạm phát quay trở lại. Một cú sốc tăng trưởng ở Mỹ sẽ trực tiếp ảnh hưởng đến nhu cầu nhập khẩu, qua đó tác động đến xuất khẩu của Việt Nam.

Thứ hai là nhóm rủi ro “Thiên nga xám”, những sự kiện không hoàn toàn bất ngờ nhưng khó lường về mức độ, như leo thang căng thẳng địa chính trị, biến động mạnh trong giao dịch carry trade gắn với đồng Yên, hay thay đổi đột ngột trong chính sách tiền tệ của các ngân hàng trung ương lớn. Những biến động này có thể gây đảo chiều dòng vốn toàn cầu, tạo áp lực lên tỷ giá, lãi suất và thị trường tài chính trong nước.

Thứ ba là rủi ro lãi suất VND tăng mạnh hơn dự kiến. Trong bối cảnh tín dụng được định hướng tăng nhanh để hỗ trợ mục tiêu tăng trưởng, trong khi huy động vốn có dấu hiệu chậm lại do cạnh tranh từ các kênh đầu tư khác, áp lực tăng lãi suất huy động có thể quay trở lại. Nếu lãi suất nội tệ tăng quá nhanh, chi phí vốn của doanh nghiệp sẽ phình to, kéo theo rủi ro lợi nhuận suy giảm, đầu tư chậm lại và thị trường chứng khoán chịu áp lực điều chỉnh.

Từ dự báo đến “khát vọng 10%”: góc nhìn rộng hơn

Dự báo của VinaCapital không đứng một mình, mà nằm trong bức tranh kỳ vọng lớn hơn về một giai đoạn tăng trưởng cao kéo dài của Việt Nam. Quốc hội đã thông qua Nghị quyết về kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2026 với mục tiêu GDP tăng từ 10% trở lên, GDP bình quân đầu người đạt 5.400-5.500 USD, năng suất lao động tăng khoảng 8,5% và tỷ lệ thất nghiệp ở đô thị dưới 4%. Đây vừa là mục tiêu ngắn hạn cho một năm, vừa là bước đệm cho chặng đường hướng tới nước thu nhập cao vào năm 2045.

Nhiều chuyên gia quốc tế và trong nước nhìn nhận mục tiêu này là tham vọng nhưng không phải bất khả thi. Dragon Capital và Chủ tịch Dominic Scriven nhiều lần nhấn mạnh rằng bức tranh rủi ro toàn cầu - từ tiền tệ, khí hậu đến bất ổn chính trị - nhìn chung vẫn “nhẹ nhàng hơn” tại Việt Nam so với nhiều nền kinh tế khác. Tăng trưởng GDP các quý năm 2025 duy trì ở mức khá, xuất khẩu, FDI và đầu tư công đều có chuyển biến tích cực, tạo cơ sở cho niềm tin vào giai đoạn tăng tốc 2026–2030.

Các chuyên gia trong nước, như TS Nguyễn Văn Điển hay TS Nguyễn Quốc Việt, đều đồng thuận rằng để duy trì được tăng trưởng hai chữ số trong 5 năm tới, Việt Nam phải vừa tận dụng tốt các động lực truyền thống, như xuất khẩu, FDI, đầu tư công, vừa tạo lập các động lực mới như kinh tế số, kinh tế tuần hoàn, thương mại điện tử, công nghiệp công nghệ cao, tín chỉ carbon… Nói cách khác, mục tiêu tăng trưởng 10% không thể đạt được nếu chỉ “đạp ga” bằng vốn và lao động, mà phải chuyển số sang “động cơ” năng suất và đổi mới sáng tạo.

Điều kiện cần: ổn định vĩ mô, cải cách thể chế và thị trường vốn

Một điểm được nhắc lại xuyên suốt trong nhiều phân tích là tầm quan trọng của ổn định vĩ mô. Lạm phát kiểm soát được, tỷ giá ổn định và niềm tin của doanh nghiệp, nhà đầu tư được củng cố là những điều kiện tiên quyết để doanh nghiệp dám đầu tư dài hạn. Khi môi trường vĩ mô ổn định, doanh nghiệp có thể xây dựng chiến lược 5-10 năm, thay vì chỉ ứng phó ngắn hạn, và từ đó tạo ra năng lực sản xuất mới bền vững hơn.

Yếu tố thứ hai mang tính quyết định là cải cách thể chế. Các chuyên gia như TS Nguyễn Quốc Việt cho rằng việc “mở khóa” thể chế - giảm chồng chéo pháp luật, tinh gọn quy định, xây dựng luật chơi ổn định, dễ dự báo - sẽ biến thể chế thành một lợi thế cạnh tranh thực sự. Cùng với đó là việc mạnh dạn thí điểm sandbox cho các mô hình kinh tế mới như fintech, tài sản số, năng lượng tái tạo, kinh tế số, kinh tế xanh… để không bỏ lỡ làn sóng công nghệ và dòng vốn gắn với chuyển đổi xanh, chuyển đổi số.

Thị trường vốn cũng được coi là trụ đỡ quan trọng cho giai đoạn tăng tốc. Nhu cầu vốn cho hạ tầng, chuyển đổi năng lượng, công nghiệp mũi nhọn là rất lớn; nếu chỉ dựa vào tín dụng ngân hàng sẽ khó đáp ứng. Do đó, việc phát triển thị trường chứng khoán, trái phiếu, trung tâm tài chính quốc tế… theo hướng minh bạch, hiệu quả là điều kiện cần để thu hút thêm vốn quốc tế, đồng thời giải phóng nguồn vốn trong nước cho khu vực doanh nghiệp tư nhân.

Kết lại: 10% là mục tiêu, không phải “điều kỳ diệu”

Nhìn tổng thể, dự báo về tăng trưởng GDP 10% năm 2026 dựa trên ba trụ cột - tiêu dùng phục hồi, hạ tầng và bất động sản được thúc đẩy, xuất khẩu sang Mỹ duy trì tích cực - là một kịch bản lạc quan nhưng có cơ sở. Câu hỏi không phải là “có thể hay không”, mà là Việt Nam sẽ tổ chức thực hiện như thế nào để biến các động lực đó thành tăng trưởng thực chất, tránh rơi vào bẫy tăng trưởng nóng, nợ xấu và bất ổn tài chính.

Trong bối cảnh thế giới đầy biến động, cơ hội và thách thức đan xen, Việt Nam đang đứng trước một “cửa sổ thời gian” quan trọng. Nếu ổn định vĩ mô được giữ vững, thể chế tiếp tục cải cách, thị trường vốn phát triển lành mạnh và cả ba trụ cột được kích hoạt đúng cách, mục tiêu tăng trưởng 10% năm 2026 sẽ không còn là “giấc mơ xa vời”, mà trở thành bước đi đầu tiên trong hành trình dài hướng tới một Việt Nam giàu có, thịnh vượng vào năm 2045.