Xăng dầu tăng giá 4 kỳ liên tiếp trong tháng 9, áp lực lên giá cả hàng hóa

Các kỳ điều hành giá xăng dầu trong tháng 9/2026 diễn ra vào các ngày 3, 10, 17 và 24. Qua cả 4 kỳ này, giá xăng đều tăng ở mức khá mạnh. Tính đến kỳ điều hành ngày 24/9 so với cuối tháng 8, xăng E5RON92 đã tăng tổng cộng 5.134 đồng/lít và xăng E10RON95 tăng thêm 4.985 đồng/lít. Riêng mặt hàng dầu có 1 kỳ giảm giá vào ngày 3/9, nên tính đến ngày 24/9, dầu diesel tăng 2.413 đồng/lít và dầu mazut tăng 1.382 đồng/kg so với cuối tháng 8.

Ở kỳ điều hành gần nhất - chiều 24/9, có hiệu lực từ 15h cùng ngày - liên Bộ Công Thương - Tài chính quyết định tăng 1.260 đồng/lít với xăng E5 RON 92 và tăng 1.450 đồng/lít với xăng E10 RON 95. Dầu diesel tăng tiếp 550 đồng/lít, dầu mazut tăng 280 đồng/lít (hoặc 276 đồng/kg theo VietnamNet). Ở kỳ điều hành này, cơ quan quản lý quyết định không trích cũng không chi sử dụng Quỹ bình ổn giá xăng dầu.

Hiện giá xăng dầu trong nước đang được duy trì ở mức: xăng E5RON92 không cao hơn 26.397 đồng/lít; xăng E10RON95-III không cao hơn 27.087 đồng/lít; dầu diesel 0,05S là 30.497 đồng/lít; dầu mazut 180 CST 3,5S không cao hơn 19.472 đồng/kg. Theo VietnamNet, đây là mức cao nhất kể từ tháng 4, sau 4 kỳ tăng liên tiếp.

Vì sao giá xăng dầu trong nước tăng liên tục?

Theo Bộ Công Thương, nguyên nhân cốt lõi khiến giá xăng dầu trong nước tăng liên tiếp 4 kỳ trong tháng 9/2026 bắt nguồn từ những bất ổn và diễn biến phức tạp trên thị trường nhiên liệu toàn cầu. Cụ thể là xung đột địa chính trị gia tăng tại Trung Đông, căng thẳng quân sự giữa lực lượng Houthi và Saudi Arabia diễn biến phức tạp, đe dọa các tuyến hải trình và nguồn cung dầu mỏ lớn trên thế giới. Cùng lúc đó, quan hệ giữa Mỹ và Iran cũng trực tiếp làm gia tăng áp lực lên thị trường năng lượng toàn cầu.

Việc Nga - Ukraine tiếp tục các cuộc tấn công quân sự trực diện vào nhà máy lọc dầu và hệ thống lưu trữ nhiên liệu của nhau đã làm suy giảm nghiêm trọng nguồn cung thành phẩm toàn cầu, đẩy giá giao dịch bình quân neo ở mức cao. Do đó, dù giá dầu thế giới có lúc diễn biến trái chiều với giá xăng dầu trong nước, giá bình quân thành phẩm xăng dầu tính theo kỳ điều hành của Liên bộ Công Thương - Tài chính nhìn chung vẫn ở mức rất cao so với các tháng trước.

Đơn cử, trong kỳ điều hành từ 17/9 đến 24/9, giá bình quân xăng RON92 dùng để pha chế E5RON92 ở mức 140,834 USD/thùng (giảm nhẹ 0,18% so với kỳ trước), trong khi xăng RON95 dùng để pha chế E10RON95-III ở mức 147,204 USD/thùng (tăng 0,66%). Với dầu, giá dầu diezel 0,05S giảm 5,1% xuống 173,328 USD/thùng, dầu mazut giảm 5,57% xuống 657,618 USD/tấn. Liên Bộ Công Thương - Tài chính đã phải sử dụng quỹ bình ổn giá trong tháng 9 để giảm biên độ tăng giá của xăng dầu.

Về diễn biến cụ thể tại thời điểm điều chỉnh ngày 24/9, thị trường dầu thô thế giới đang chịu tác động từ nhiều yếu tố cùng lúc. Trong phiên giao dịch ngày 24/9, giá dầu thô thực tế lại giảm sau khi đã tăng 4% ở phiên trước đó, khi Iran cho biết vẫn để ngỏ khả năng đàm phán với Mỹ để chấm dứt xung đột (dù hai bên chưa thống nhất được cách giải quyết). Cụ thể, giá dầu Brent giảm 0,9% xuống 102,16 USD/thùng, dầu WTI giảm 0,8% xuống 91,39 USD/thùng. Theo bà Priyanka Sachdeva, Trưởng bộ phận phân tích thị trường tại Phillip Nova, giá dầu giảm khi thị trường bớt lo ngại rủi ro địa chính trị, trong bối cảnh nguồn cung từ Vùng Vịnh phục hồi và kỳ vọng Mỹ - Iran đạt thỏa thuận tăng lên.

Dầu Brent chịu ảnh hưởng nhiều hơn từ tình hình Trung Đông và nguy cơ gián đoạn tại eo biển Hormuz, tuyến vận chuyển dầu quan trọng, trong khi nguồn cung dầu của Mỹ ít chịu tác động hơn nên giá WTI biến động khác. Thị trường dầu còn chịu tác động từ thông tin Mỹ có thể hạn chế xuất khẩu dầu diesel trong 90 ngày, khiến giá dầu diesel lưu huỳnh cực thấp có thời điểm giảm khoảng 5%. Bộ trưởng Năng lượng Mỹ Chris Wright cho rằng lệnh cấm xuất khẩu dầu diesel sẽ không hiệu quả, dù Tổng thống Trump ủng hộ biện pháp này; một số chuyên gia cảnh báo động thái này có thể không giúp giảm giá năng lượng mà còn làm nguồn cung toàn cầu thắt chặt hơn. Tại Mỹ, tồn kho dầu diesel và dầu sưởi giảm 428.000 thùng xuống 107,4 triệu thùng trong tuần trước đó, trong khi tồn kho dầu thô lại tăng 3 triệu thùng lên 426,4 triệu thùng, trái với dự báo tồn kho sẽ giảm.

Việt Nam vẫn thấp hơn khu vực, nhưng ưu đãi thuế sắp hết hạn

So với các nước lân cận, giá xăng dầu tại Việt Nam vẫn thấp hơn đáng kể. Dù được chính phủ trợ giá, giá xăng tại Thái Lan vẫn là 31.296 đồng/lít (quy đổi), Campuchia 33.687 đồng/lít, Trung Quốc 33.719 đồng/lít (giá do chính phủ khống chế), và đặc biệt tại Lào lên tới 52.392 đồng/lít. Về giá dầu, Thái Lan 33.059 đồng/lít, Campuchia 39.141 đồng/lít, Lào 42.336 đồng/lít, Trung Quốc 30.626 đồng/lít.

Tuy nhiên, một yếu tố đáng chú ý: loạt ưu đãi miễn thuế nhập khẩu, VAT và thuế bảo vệ môi trường đối với xăng dầu chỉ được áp dụng đến hết ngày 30/9/2026. Điều này đồng nghĩa áp lực tăng giá có thể còn tiếp diễn sau khi các ưu đãi thuế hết hạn.

Giá xăng dầu tăng liên tiếp đang tạo sức ép đáng kể lên chi phí vận tải, chi phí sản xuất và giá cả nhiều mặt hàng tiêu dùng. Trong bối cảnh dư địa chính sách còn hạn chế, các chuyên gia cho rằng cần kéo dài thời gian giảm thuế xăng dầu và ưu tiên hỗ trợ dầu diesel, nhằm giảm tác động lên lạm phát chung của nền kinh tế.

Về Quỹ bình ổn giá xăng dầu

Đến hết ngày 30/6/2026, số dư Quỹ bình ổn giá xăng dầu đạt hơn 196,28 tỷ đồng, tăng hơn 1,22 tỷ đồng so với đầu quý II. Trong quý II, tổng số tiền trích quỹ đạt hơn 1.886 tỷ đồng, chi sử dụng hơn 873 tỷ đồng và phát sinh hơn 309 triệu đồng tiền lãi.