Xung đột Iran: khi dầu, vàng, USD cùng “tăng nhiệt”

Những ngày cuối tháng 2 và đầu tháng 3 năm 2026, thị trường tài chính toàn cầu chấn động trước thông tin Mỹ và Lực lượng Phòng vệ Israel mở chiến dịch tập kích vào các mục tiêu quân sự và tình báo tại Iran, sau đó Tehran đáp trả bằng tên lửa. Iran là một trong các nhà sản xuất dầu lớn và nằm đối diện bán đảo Arab qua eo biển Hormuz, nơi khoảng 20 phần trăm dầu thô toàn cầu được vận chuyển. Bất kỳ rủi ro gián đoạn nào tại tuyến hàng hải này đều có thể nhanh chóng đẩy giá dầu lên cao và kích hoạt làn sóng phòng thủ trên các thị trường tài chính quốc tế.

Trong bối cảnh đó, nhiều tập đoàn dầu khí lớn và các công ty thương mại đã tạm ngừng vận chuyển qua khu vực Hormuz. Thị trường lập tức phản ứng khi giá dầu Brent tăng lên khoảng 73 USD một thùng, còn dầu WTI quanh 67 USD, tương đương mức tăng khoảng 20 phần trăm so với đầu năm. Các chuyên gia cảnh báo rằng ngay cả khi xung đột sớm được kiểm soát, giá Brent vẫn có thể quay lại vùng 80 USD một thùng, và nếu căng thẳng kéo dài, mốc 100 USD không phải là điều không tưởng.

Dầu tăng giá và nguy cơ lạm phát quay lại

Với vị thế cửa ngõ chiến lược của eo biển Hormuz, kịch bản nguồn cung dầu bị gián đoạn một phần đã được các tổ chức phân tích mô phỏng từ trước. Nhiều ước tính cho rằng nếu khoảng 9 triệu thùng dầu thô cùng 6 triệu thùng sản phẩm từ dầu mỗi ngày đi qua khu vực này đối mặt rủi ro, giá Brent hoàn toàn có thể bật mạnh lên 100 USD trước khi ổn định dần quanh vùng 80 đến 90 USD. Chỉ trong trường hợp tuyến hàng hải này bị phong tỏa hoàn toàn, giá mới có khả năng tiến xa hơn về vùng 140 USD, song đây vẫn được coi là kịch bản cực đoan.

Giá dầu tăng không chỉ là câu chuyện của thị trường năng lượng mà còn là áp lực lạm phát toàn cầu. Phần lớn mô hình tính toán đều cho thấy nếu giá dầu duy trì ở vùng cao mới, lạm phát toàn cầu có thể tăng thêm khoảng 0,6 đến 0,7 điểm phần trăm. Điều này buộc các ngân hàng trung ương lớn phải cân nhắc kỹ hơn trước quyết định nới lỏng chính sách tiền tệ, khiến chi phí vốn của doanh nghiệp và người dân tiếp tục neo ở mức cao lâu hơn dự kiến.

Vàng giữ vai trò trú ẩn, Bitcoin chật vật

Trong bối cảnh địa chính trị xáo trộn, vàng lại một lần nữa thể hiện vai trò tài sản trú ẩn truyền thống. Từ đầu năm đến nay, giá vàng đã tăng khoảng 22 phần trăm và các khảo sát trên Phố Wall cho thấy phần lớn chuyên gia lẫn nhà đầu tư cá nhân đều nghiêng về kịch bản giá tiếp tục nhích lên trong ngắn hạn. Lợi suất trái phiếu chính phủ Mỹ biến động mạnh cùng với tâm lý bất an đã thúc đẩy dòng tiền chảy vào vàng và các tài sản an toàn khác.

Trái ngược với vàng, Bitcoin và các tiền số không còn được xem là “vàng kỹ thuật số” trong giai đoạn khủng hoảng. Sau cú giảm hơn 25 phần trăm giá trị chỉ trong hai tháng, Bitcoin tiếp tục mất thêm khoảng 2 phần trăm trong phiên ngày 28 tháng 2. Điều này cho thấy dòng vốn trú ẩn đang ưu tiên các kênh truyền thống như vàng, trái phiếu và ngoại tệ mạnh, thay vì các tài sản có biến động quá lớn và thiếu lịch sử bảo toàn giá trị trong khủng hoảng.

USD, franc Thụy Sĩ và diễn biến trên thị trường tiền tệ

Trên thị trường tiền tệ, phản ứng của USD trước xung đột Iran phụ thuộc mạnh vào mức độ và thời gian kéo dài của căng thẳng. Trong đợt leo thang hồi tháng 6 năm 2025, chỉ số USD Index từng giảm khoảng 1 phần trăm ngay sau khi xung đột bùng phát, sau đó nhanh chóng đảo chiều tăng trở lại chỉ sau vài ngày. Kịch bản tương tự có thể lặp lại: nhà đầu tư doanh nghiệp ban đầu giảm nắm giữ USD để cơ cấu danh mục, rồi sau đó quay lại với đồng bạc xanh như một tài sản an toàn khi rủi ro kéo dài.

Nếu xung đột ảnh hưởng nghiêm trọng đến nguồn cung dầu, USD có khả năng mạnh lên so với phần lớn các đồng tiền khác, ngoại trừ yen Nhật và franc Thụy Sĩ. Mỹ hiện là nước xuất khẩu năng lượng ròng nên có vị thế tương đối “dễ thở” hơn khi giá dầu và khí đốt tăng. Ngược lại, franc Thụy Sĩ tiếp tục được hưởng lợi nhờ vai trò nơi trú ẩn an toàn lâu đời, trong khi đồng shekel của Israel nhiều khả năng chịu áp lực giảm như đã từng diễn ra trong các đợt xung đột trước đó.

Tác động tại Việt Nam: vàng lập đỉnh mới, xăng tiến sát 30.000 đồng

Với Việt Nam, tác động rõ ràng nhất đến từ giá vàng và xăng dầu. Sáng 11 tháng 3 năm 2026, giá vàng SJC trong nước được niêm yết quanh vùng 184,2 đến 187,2 triệu đồng mỗi lượng, tăng thêm khoảng 1,1 triệu đồng ở cả hai chiều mua và bán so với phiên trước. Trong khi đó, bạc miếng lại được điều chỉnh giảm nhẹ, cho thấy dòng tiền nội địa đang tập trung vào vàng nhiều hơn các kim loại quý khác.

Giá xăng dầu bán lẻ cũng được điều chỉnh tăng mạnh từ 0 giờ ngày 11 tháng 3. Xăng RON 95 lên 29.120 đồng mỗi lít, áp sát mốc 30.000 đồng, xăng E5 RON 92 ở 26.570 đồng, dầu diesel vượt 30.700 đồng, chỉ riêng dầu hỏa giảm giá. Dù giá dầu thô thế giới đã hạ nhiệt trong một vài phiên gần đây, giá trong nước vẫn tăng do độ trễ trong cơ chế tính giá, vốn dựa trên giá thành phẩm tại thị trường Singapore trong giai đoạn giá thế giới còn ở vùng rất cao. Cơ quan quản lý cũng phải sử dụng Quỹ bình ổn giá ở mức lớn để kiềm chế đà tăng, giúp giảm bớt cú sốc chi phí cho doanh nghiệp và người dân.

Năng lượng, than đá và rủi ro chuỗi cung ứng

Trên thị trường quốc tế, ngoài dầu thô, nhiều mặt hàng năng lượng khác cũng biến động mạnh dưới tác động của đề xuất xả kho dự trữ dầu chiến lược và rủi ro tại eo biển Hormuz. Khí tự nhiên Mỹ dao động quanh mức 3 USD mỗi MMBtu trong bối cảnh thời tiết được dự báo ấm hơn vào cuối tháng, làm giảm nhu cầu sưởi ấm. Giá xăng giao sau và dầu sưởi đi ngang trong biên độ hẹp hơn nhưng vẫn chịu áp lực từ các quyết định điều tiết nguồn cung của các nước thành viên IEA.

Đáng chú ý, than đá đã vượt ngưỡng 140 USD mỗi tấn, mức cao nhất kể từ cuối năm 2024. Nguyên nhân đến từ lo ngại gián đoạn chuỗi cung ứng ở Trung Đông và việc một số trung tâm xuất khẩu LNG tại Qatar bị đình trệ. Khi nguồn cung khí tự nhiên gặp vấn đề, nhiều quốc gia buộc phải duy trì hoặc tăng sử dụng than trong ngắn hạn, đẩy giá mặt hàng này lên cao và làm phức tạp thêm bài toán chuyển dịch năng lượng toàn cầu.

Tỷ giá USD VND và dòng vốn trú ẩn trong nước

Tại Việt Nam, tỷ giá USD VND tiếp tục duy trì ở vùng cao. Sáng 11 tháng 3, tỷ giá trung tâm do Ngân hàng Nhà nước công bố là 25.059 đồng một USD. Tại các ngân hàng thương mại lớn như Vietcombank, BIDV, Techcombank hay ACB, giá bán USD phổ biến quanh mốc 26.311 đồng. Trên thị trường tự do, mức giá còn cao hơn, dao động khoảng 27.190 đến 27.240 đồng một USD, phản ánh nhu cầu nắm giữ ngoại tệ của người dân vẫn khá lớn trong bối cảnh rủi ro bên ngoài gia tăng.

Chỉ số USD Index hiện quanh 98,8 điểm, sau một giai đoạn dao động mạnh nhưng không xuất hiện xu hướng tăng mới rõ ràng. Một số nhà phân tích cho rằng USD có thể đã tiệm cận vùng đỉnh ngắn hạn. Nếu xung đột tại Trung Đông lắng dịu, thị trường sẽ quay lại tập trung vào các dữ liệu kinh tế như việc làm, lạm phát CPI và PCE của Mỹ. Trong trường hợp các chỉ số này suy yếu, kỳ vọng Fed sớm cắt giảm lãi suất sẽ tăng lên và tạo áp lực điều chỉnh giảm cho USD.

Nhà đầu tư nên làm gì trong giai đoạn biến động

Các diễn biến xoay quanh xung đột Iran cho thấy thị trường toàn cầu đang ở giai đoạn rất nhạy cảm trước rủi ro địa chính trị. Với nhà đầu tư cá nhân, việc chạy theo từng tin tức trong ngày để “lướt sóng” dầu, vàng hay Bitcoin có thể mang lại rủi ro lớn hơn là cơ hội, nhất là khi biến động giá ngày càng khó lường. Thay vào đó, cách tiếp cận thận trọng hơn là phân bổ lại danh mục theo hướng đa dạng hóa, bảo đảm có tỷ trọng nhất định cho các tài sản phòng thủ như vàng, trái phiếu và tiền mặt, đồng thời hạn chế sử dụng đòn bẩy quá mức.

Ở góc độ doanh nghiệp và người tiêu dùng, việc theo dõi sát diễn biến giá dầu, giá xăng trong nước và tỷ giá là rất cần thiết để chủ động điều chỉnh kế hoạch chi phí, sản xuất và tiêu dùng. Xung đột Iran có thể lắng dịu nhanh, nhưng cũng có thể kéo dài và tiếp tục gây bất ổn cho thị trường năng lượng và tài chính. Trong hoàn cảnh đó, kỷ luật quản trị rủi ro, tầm nhìn dài hạn và tâm lý bình tĩnh sẽ quan trọng không kém những con số lợi nhuận ngắn hạn.

Laban Capital sẽ tiếp tục đồng hành cùng bạn trong việc phân tích các diễn biến vĩ mô, thị trường hàng hóa và tài sản tài chính, giúp bạn có góc nhìn bình tĩnh hơn trước những con sóng dữ của thị trường.